Halucynogen (Hallucinogen) - Substancja chemiczna wywołująca zmiany w postrzeganiu, myśleniu i uczuciach, przypominające obrazem psychozy endogenne; substancja ta nie powoduje jednak znacznego upośledzenia pamięci i orientacji, charakterystycznego dla zespołów organicznych. Halucynogenami są przykładowo: lisergid (dietyloamid kwasu lisergowego, LSD), dimetylotryptamina (DMT), psylocybina, meskalina, tenamfetamina(3,4-metylenodioksyamfetamina, MDA), 3,4-metylenodioksymetamfe-tamina, MDMA czyli „ekstaza" i fencyklidyna (PCP). Większość halucynogenów przyjmowana jest doustnie, za wyjątkiem DMT, którą się pali lub wącha. Używanie ma najczęściej charakter epizodyczny, stosowanie częste i przewlekłe należy do rzadkości. Efekty działania pojawiają się w 20-30 minut od zażycia. Następuje wtedy rozszerzenie źrenic, wzrost ciśnienia krwi, tachykardia, drżenie, wygórowanie odruchów i faza psychodeliczna (złożona z euforii lub zmiennych nastrojów, złudzeń wzrokowych i zmienionego postrzegania, zacierania się granic ego i nierzadko - poczucia jedności z wszechświatem). Częste są gwałtowne przejścia od euforii do dysforii. Po 4-5 godzinach fazę tę mogą zastąpić urojenia ksobne, poczucie zwiększonej samoświadomości i posiadania mocy magicznej.
Negatywne efekty działania są częste i obejmują oprócz regularnie występującej halucynozy:
(1) bad trips (złe podróże),
(2) pohalucynogenne zaburzenia postrzegania lub „flashbacki",
(3) zespoły urojeniowe z reguły następujące po „złej podróży" - zaburzenia postrzegania ustępują, ale pozostaje przekonanie, że doświadczone zniekształcenia percepcyjne były rzeczywistością, stan urojeniowy może trwać dzień, dwa lub może się utrzymywać dłużej,
(4) zaburzenia afektywne lub zaburzenia nastroju, obejmujące stany lękowe, depresyjne lub maniakalne, występują wkrótce po użyciu halucynogenów i utrzymują się dłużej niż dobę - z reguły dana jednostka jest przekonana, że nigdy już nie powróci do stanu normalności i obawia się ewentualnego uszkodzenia mózgu.
Halucynogeny stosowano w psychoterapii w ramach terapii wglądu, ale proceder ten został ograniczony lub wręcz zabroniony prawnie.

Patrz także: Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych

źródło: Wydawnictwo IPIN