Kanabis (Cannabis) - Ogólny termin używany dla określenia kilku rodzajów preparatów psychoaktywnych, przygotowywanych z marihuany (konopi indyjskich), Cannabis sativa. Zalicza się do nich liść marihuany (w żargonie ulicznym: trawka, pot, skręty), bhang, ganja lub haszysz (otrzymywane z żywicznej wydzieliny kwitnących główek rośliny) oraz olej haszyszowy.

W Single Convention of Narcotic Drugs z 1961 roku kanabis definiuje się jako „kwitnące lub owocujące wierzchołki rośliny (z wyłączeniem nie połączonych z wierzchołkami nasion i liści), z których nie wyekstrahowano żywicy". Żywicą kanabis jest natomiast „wydzielona z rośliny, żywica w stanie surowym lub oczyszczona". Definicje stworzono w oparciu o tradycyjne nazwy indiańskie - ganja (kanabis) i charas (żywica). Trzecia nazwa indiańska, bhang, odnosi się do liści. Olej kanabis (olej haszyszowy, płynny kanabis, płynny haszysz) to koncentrat otrzymywany drogą ekstrakcji kanabis, zazwyczaj przy użyciu oleju roślinnego.

Termin marihuana jest pochodzenia meksykańskiego. Pierwotnie oznaczał tani gatunek tytoniu (mieszany czasami z kanabis), obecnie w wielu krajach stał się ogólną nazwą liści i rośliny kanabis. Haszysz, będący kiedyś nazwą rodzajową dla kanabis, używaną we wschodnich rejonach Morza Śródziemnego, oznacza obecnie żywiczną wydzielinę rośliny.

Kanabis zawiera co najmniej 60 kanabinoidów, z których kilka jest aktywnych biologicznie; najaktywniejszy składnik to A9-tetrahydro-kannabinol (THC). THC i jego metabolity wykrywalne są w moczu do kilku tygodni po użyciu (zazwyczaj paleniu) kanabis.
Intoksykacja kanabinolowa wywołuje uczucie euforii, lekkości kończyn i często powoduje chęć odizolowania się od otoczenia. Upośledza zdolność kierowania pojazdem i inne zdolności wykonawcze związane ze złożonymi zadaniami. Powoduje upośledzenie pamięci świeżej, koncentracji uwagi, czasu reakcji, zdolności uczenia się, koordynacji ruchowej, wyczucia odległości, widzenia obocznego, poczucia czasu (zazwyczaj daje poczucie zwolnionego biegu czasu) i postrzegania bodźców. Innymi oznakami intoksykacji mogą być u jednych - nadmierny niepokój, podejrzliwość i myśli paranoidalne, a u innych - euforia bądź apatia. Ponadto upośledzenie zdolności wnioskowania, przekrwienie spojówek, zwiększony apetyt, suchość w ustach i przyspieszenie akcji serca. Kanabis bywa czasami przyjmowany razem z alkoholem, co powoduje kumulowanie się efektów psychomotorycznych działania obu substancji. Spotyka się doniesienia, że używanie kanabis może być czynnikiem wyzwalającym nawrót schizofrenii. Opisywano również ostre stany lękowe i napady paniki, a także stany urojeniowe związane z intoksykacją wywołaną przez kanabis. Zazwyczaj ustępują one w ciągu kilku dni. Kanabinoidów używa się niekiedy w celach terapeutycznych w jaskrze i dla łagodzenia nudności wywołanych chemioterapią w chorobach nowotworowych.

Zaburzenia związane z używaniem kanabinoidów (F12) ujęte są w ICD-10 w kategorii zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych.

źródło: Wydawnictwo IPIN