Zespół abstynencyjny (odstawienny) (Withdrawal syndrome) (Flx.3) - Grupa łączących się w różne konfiguracje objawów o różnym stopniu nasilenia, występujących z chwilą zaprzestania lub znacznego ograniczenia przyjmowania substancji psychoaktywnej, zażywanej uprzednio w sposób powtarzający się, zazwyczaj przez dłuższy czas i/lub w dużych dawkach. Zespołowi mogą towarzyszyć objawy zaburzeń fizjologicznych.

Zespół abstynencyjny jest jednym ze wskaźników występowania zespołu uzależnienia. Jest także definiującym wyznacznikiem węższego, psychofarmakologicznego znaczenia terminu uzależnienie.
Wystąpienie i przebieg zespołu abstynencyjnego są ograniczone w czasie i mają związek z rodzajem i dawką środka przyjmowanego bezpośrednio przed zaprzestaniem lub ograniczeniem używania. Z reguły objawy zespołu abstynencyjnego są przeciwieństwem objawów ostrej intoksykacji. Alkoholowy zespół abstynencyjny charakteryzuje się drżeniem, potliwością, lękiem, podnieceniem, depresją, nudnościami i ogólnie złym samopoczuciem. Trwa 6—48 godzin po zaprzestaniu picia i jeśli nie ma powikłań - ustępuje po 2-5 dniach. W przypadku wystąpienia powikłań, zespołowi mogą towarzyszyć uogólnione napady drgawkowe, a w ostateczności może on przejść w majaczenie (znane jako majaczenie alkoholowe - delirium tremens).

Zespoły abstynencyjne związane z używaniem środków uspokajających mają wiele cech wspólnych z alkoholowym zespołem abstynencyjnym, lecz mogą dodatkowo obejmować bóle i skurcze mięśni, zaburzenia postrzegania i zaburzenia obrazu ciała. Opioidowym zespołom abstynencyjnym towarzyszy wodnisty wyciek z nosa, łzawienie oczu, bóle mięśni, dreszcze, gęsia skórka, a po 24-^48 godzinach kurcze mięśniowe i żołądkowe. Wyraźnie widoczne są zachowania związane z poszukiwaniem narkotyku, które nie ustępują po cofnięciu się somatycznych objawów zespołu.

Zespoły abstynencyjne, związane z używaniem substancji pobudzających (stymulantów), są słabiej zdefiniowane niż zespoły związane z odstawieniem substancji o depresyjnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy. Przeważa w nich depresja, której towarzyszą ogólnie złe samopoczucie, ociężałość i chwiejność emocjonalna.

Patrz także: Kac

źródło: Wydawnictwo IPIN