Nawet troje dzieci na każde 1000 urodzeń żywych może być dotkniętych płodowym zespołem alkoholowym (FAS). W Polsce rodzi się rocznie 300 000 dzieci. 0,3% to 900 dzieci z FAS. To więcej niż liczba rodzących się dzieci z zespołem Downa (1 na 700 urodzeń). Dziesięć razy więcej dzieci ma rozmaite zaburzenia rozwojowe spowodowane alkoholem klasyfikowane jako FAE (Fetal Alcohol Effects). Szacuje się, że negatywne konsekwencje ekspozycji płodu na alkohol mogą występować nawet u 1 % wszystkich noworodków. Czym jest FAS i jak często występuje? Płodowy zespół alkoholowy czyli FAS to zespół zaburzeń pojawiających się u dzieci, jako skutek narażenia ich na toksyczne działanie alkoholu w życiu płodowym. Zaburzenia te dotyczą wad wrodzonych, somatycznych oraz neurologicznych. Po raz pierwszy FAS został opisany w 1973 roku. FAS jest jednostką chorobową i każdy lekarz ma uprawnienia do postawienia diagnozy.
Jakie są objawy fizyczne FAS? Niski wzrost i małogłowie. Małorosłość związana jest z wpływem alkoholu na rozwijający się płód, niedożywieniem matki, skorelowana z jej nikotynizmem. Szczególnie picie alkoholu w ostatnim trymestrze ciąży powoduje opisane tu cechy. Niska waga urodzeniowa i małe wymiary ciała pozostają u większości dzieci cechą charakterystyczną na całe życie.
Dysmorfie – twarzy. Zaliczamy tu następujące cechy:
- Oczy osadzone są szeroko, tak, że nasada nosa robi wrażenie bardzo szerokiej
- Szpary powiekowe są skrócone poprzez występowanie zmarszczki nakątnej
- Nos najczęściej jest krótki i zadarty
- Rynienka podnosowa słabo zaznaczona lub jej brak
- Górna warga bardzo cienka
- Odległość między nozdrzami a górną wargą wyraźnie dłuższa
- Podbródek i broda niewielkie
- Uszy nisko osadzone – małżowiny często zniekształcone
- Twarz dość płaska, szeroka
Wszystkie wymienione cechy mają tendencję u części dzieci do stopniowego „zanikania”, ale u około połowy pozostają przez całe życie. Dla rozpoznania FAS potrzeba stwierdzenia przynajmniej dwóch wyraźnych cech z wyżej wymienionej listy. Tak opisana twarz przeciętnego dziecka z FAS „wygląda dość orientalnie:, bywa, że owłosienie skóry głowy, brwi i rzęsy są obfitsze niż przeciętnie, taka uroda jest odbierana jako interesująca.
Ogólna budowa ciała - niski wzrost i niska waga powodują, że osoby z FAS sprawiają wrażenie „kruchych i słabych”. Dzieci te rosną bardzo powoli, nawet przy dobrym odżywieniu i środowisku. Szczupłość kończyn oraz wrodzone wady układu kostno-mięśniowego powodują występowanie następujących dysfunkcji:
- łatwe i szybkie męczenie się
- słaba koordynacja w zakresie motoryki dużej i małej
- zaburzenia czucia głębokiego oraz proprioceptywnego powodują swoista niezdarność ruchową, ruchy kanciaste, bywa, że chodzą „głośno tupiąc lub szurając”, chodzenie rozpoczynają z opóźnieniem, osłabiona równowaga i koordynacja mięśniowa powodują unikanie podejmowania wysiłków i prac wymagających precyzyjnego wykonania
- znaczne problemy w zakresie słyszenia, opóźniona zdolność mówienia, jednak język ekspresyjny, lepszy niż język recepcyjny, płynność słowna maskuje słabą jakość rozumienia mowy innych
- zaburzenia percepcji wzrokowej, zmniejszone pole widzenia peryferyjnego, trudności w interpretowaniu bodźców wzrokowych, obniżona koordynacja oko-ręka
- niepewność przy przenoszeniu przedmiotów
- inne anomalie rozwojowe dotyczą budowy takich narządów jak: serce, wątroba, nerki, narządy płciowe
Jakie są objawy wtórne ?
Brak wczesnego rozpoznania FAS i odpowiedniej opieki zwykle prowadzi do powstania zaburzeń wtórnych u dzieci z FAS
Objawy wtórne obejmują :
- lęk, złość, unikanie, wycofanie;
- wejście w rolę ofiary lub prześladowcy;
- zamknięcie się w sobie, kłamstwa, ucieczki z domu;
- przerwanie nauki szkolnej;
- bezrobocie;
- bezdomność;
- zależność od innych, chęć zadowolenia innych;
- choroby psychiczne, depresja, samookaleczanie się;
- gwałtowne i szokujące zachowania;
- impulsywność;
- kłopoty z prawem;
- skłonność do uzależnień;
- tendencje i zachowania samobójcze
Na wystąpienie objawów wtórnych ma wpływ środowisko i sposób postępowania z dzieckiem. To właśnie te objawy mogą być czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie osoby z FAS.
PAMIĘTAJ!!!
Każda ilość alkoholu, nawet lampka wina lub okazjonalnie wypity drink działa toksycznie na rozwijające się w łonie matki dziecko. Im większa ilość alkoholu, tym większe jest ryzyko poważnych uszkodzeń. Cząsteczki etanolu zawartego w alkoholu bez problemu przenikają przez łożysko i jeśli kobieta pije alkohol to dziecko pije razem z nią!!!
źródło: Ciąża bez alkoholu
Czytaj też:
Kiedy kobieta sięga po kieliszek...
Co robić, żeby nie pomagać w piciu?
Mity i prawdy o alkoholu
Światowy Dzień FAS