Znamiona barwnikowe ma każdy z nas. Jedne od urodzenia, inne nabyte na przykład w wyniku intensywnego opalania. Nie wszystkie są niebezpieczne, ale warto je obserwować. Pod postacią niewinnego pieprzyka może czaić się groźna odmiana raka skóry -- czerniak.

Jak rozpoznać?

Zaniepokoić powinny nas zmiany zachodzące w już istniejących znamionach,
np.: powiększanie się, zmiana kształtu, granic i zabarwienia, pieczenie, świąd, czy pojawienie się jakiegoś nowego ogniska barwnikowego, zwłaszcza, gdy charakteryzuje się asymetrią, nieostrymi i nieregularnymi granicami. Dobrze, żeby każda taką zmianę obejrzał lekarz.

Jak się rozwija?

Czerniaki najczęściej występują u osób w średnim wieku, częściej u tych o jasnej karnacji narażonych na długotrwałe działanie promieniowania słonecznego, zwłaszcza w dzieciństwie. Ryzykowne może się też okazać drażnienie, rozdrapywanie znamion i inne urazy skóry. Pewną rolę mogą odgrywać także przemiany hormonalne - zaobserwowano częstsze występowanie w okresie pokwitania, ciąży i połogu.

Zmiany nowotworowe występują częściej u osób obciążonych genetycznie, z licznymi albo rozległymi, wrodzonymi znamionami barwnikowymi.
Czerniaki najczęściej rozwijają się ze znamion barwnikowych płaskich. Najniebezpieczniejsze są czarne znamiona, całkiem płaskie lub tylko delikatnie uwypuklone, pozbawione włosów. Uwagę powinniśmy zwrócić też na ciemne, występujące najczęściej na skórze twarzy kobiet i osób w starszych plamy soczewicowate. Szczególnie te, które zmieniają kształt bardzo ciemne i mają nacieczoną podstawę. Te przypominające duże piegi nie są niebezpieczne. Nie są raczej groźne gładkie, nieowłosione znamiona w odcieniu błękitnym, czy te ze skóry niezmienionej, za sprawą melanocytów - komórek produkujących barwnik - melaninę.

Stosowana klasyfikacja czerniaków:

 

• z plamy soczewicowatej - łagodna odmiana występująca u osób w starszym wieku,
• z plam soczewicowatych - umiejscowiony na kończynach - okolice paznokci, a także pod płytką paznokciową, rośnie wolno (do 3 lat),
• powierzchniowy - występujący u ludzi w średnim wieku, rozwija się powoli, nawet przez kilka lat,
• guzkowy - szybko się powiększa, ulega wrzodzeniu,
• postać bezbarwnikowa - szczególnie ciężka odmiana czerniaka, nie zawiera lub zawiera małe ilości barwnika.

Oceny złośliwości czerniaka dokonuje się w zależności od typu nowotworu i głębokości skórnego nacieku. Wyróżnia się 5 stopni złośliwości według Clarka (I-V), najłagodniejszy jest stopień pierwszy (zmiany dotyczą tylko naskórka).
Czerniak złośliwy ma wyjątkowo dużą zdolność do przerzutów drogą naczyń chłonnych
i krwionośnych. Dzieli się je na tzw. przerzuty miejscowe (w bezpośrednim otoczeniu guza, umiejscowione w przebiegu naczyń chłonnych) i do węzłów chłonnych położonych
w najbliższym otoczeniu guza oraz odległe, które mogą być zlokalizowane m.in. w płucach, wątrobie, kościach, mózgu. Przebieg czerniaka jest najczęściej przewlekły, a przerzuty występują zwykle po pierwszym lub drugim roku od rozpoznania choroby.

Leczenie

Obecnie prowadzi się próby leczenia immunologicznego i genowego, ale leczenie czerniaków polega przede wszystkim na ich chirurgicznym usunięciu wraz z marginesem zdrowej skóry. Wycinek oddawany jest do badania histopatologicznego (nie stosuje się biopsji, by zmiana nie uległa zezłośliwieniu). Gdy zaistnieje taka potrzeba, zazwyczaj w zaawansowanych zmianach i przerzutach, stosuje się leczenie cytostatykami. Pacjenci przez wiele lat pozostają pod opieką lekarza.
Warto podkreślić, że najlepszym sposobem walki z czerniakiem jest profilaktyka i wczesne wykrycie zmian na skórze, dlatego należy udać się do dermatologa, jeśli coś nas niepokoi. Regularne kontrole dermatoskopowe (obserwacja zmiany w powiększeniu 10x, widoczne drobne struktury znamienia: siatka barwnika, ziarna pigmentu, ciemnobrązowe smugi, naczynia krwionośne, miejsca zaniku znamienia; każda cecha jest odpowiednio punktowana, a suma punktów wskazuje na konieczność usuwania zmiany lub na jej pozostawienie) znamion mogą wpłynąć na szybkie wykrycie choroby.

Czytaj też:
ŻYCIE Z PIEPRZYKIEM

UWAGA -PIEPRZYK!