Leczenie farmakologiczne osób starszych wymaga dużej wiedzy, rozwagi i doświadczenia. Należy pamiętać, że część dolegliwości nie wymaga agresywnego leczenia tabletkami, bo może wynikać z naturalnych zmian w starzejącym się organizmie, a nie z chorób.


Często opieka i troska bliskich odgrywa o wiele większą rolę niż farmaceutyki kupione w aptece. Zapisując starszemu pacjentowi kolejny lek, należy się zawsze zastanowić, czy można odstawić któryś z dotychczas stosowanych. Im więcej leków, tym większe ryzyko pomyłek podczas stosowania i co gorsza, większe zagrożenie działaniami niepożądanymi. Ponadto stosowanie jednocześnie kilku leków niesie ryzyko, iż będą na siebie niekorzystnie oddziaływały.

Dodatkowo starsi ludzie mogą na własną rękę zażywać leki ziołowe lub polecone przez rodzinę i sąsiadów. Przekonani o ich bezpieczeństwie mogą zamieniać leki przepisane przez lekarza na preparaty samodzielnie wybrane. W pewnym momencie może dojść do sytuacji, w której starsza osoba bierze coraz więcej leków i coraz gorzej się czuje. Jest to dzwonek alarmowy, aby zastanowić się, które leki są naprawdę ważne i niezbędne, a które można odstawić. Absolutnie nie wolno dodawać kolejnych leków po to, aby leczyć działania niepożądane wcześniej wprowadzonych leków.

Należy pamiętać, że ludzie starsi najczęściej wymagają mniejszych dawek niż osoby młodsze.

Ważna jest wstępna ocena sprawności pacjenta, rozumienia zaleceń lekarskich i zdolności manualnych. Jeżeli zmiany zwyrodnieniowe zniekształcają ręce, mogą pojawić się trudności z wyjęciem tabletki z opakowania, a podzielenie tabletki na gotowe może się okazać zadaniem nie do wykonania.

Duże trudności mogą pojawiać się podczas inhalacji leków podawanych do oskrzeli. Zawsze konieczne jest sprawdzenie przez lekarza, czy pacjent prawidłowo korzysta z inhalatora. Jeżeli nie, do rozważenia jest dodanie komory inhalacyjnej, ułatwiającej poprawne przyjęcie leku. Jeżeli komora nie znajduje zastosowania, to może nebulizator? Nebulizator to urządzenie do podawania leków wziewnych nawet u osób nieprzytomnych. Wybór jest, należy tylko wybrać opcję najlepszą dla konkretnego pacjenta.

Grupą leków często nadużywanych przez osoby starsze są leki przeciwbólowe. Częściowo zapisywane przez lekarzy w odpowiedzi na liczne skargi na bolące kości, stawy, kręgosłupy. Częściowo kupowane bez recepty (obecnie dostępne nie tylko w aptekach, ale w sklepach, kioskach, na stacjach benzynowych). Stosowanie leków przeciwbólowych często jednak prowadzi do uszkodzeń błony śluzowej przewodu pokarmowego, a w konsekwencji do przewlekłego krwawienia. Niestety nie zawsze jest ono zauważane przez pacjentów. Konsekwencją jest niedokrwistość, czyli postępujące osłabienie, bóle w klatce piersiowej, duszność, kłopoty z połykaniem. Jeżeli objawy te zamiast odstawienia leków przeciwbólowych spowodują dodanie kolejnych leków na serce, duszność, wzmocnienie, dalsze problemy ze zdrowiem - gwarantowane.

 
Ogólne zasady podawania leków osobom starszym:

• Stosowanie jak najmniejszej ilości leków.

• Podawanie najmniejszych, ale skutecznych dawek.

• Stopniowe i powolne zarówno zwiększanie dawki, jak i odstawianie leku.

• Unikanie leków działających silnie nasennie \ i uspokajająco.

• Unikanie leków obniżających ciśnienie krwi, a podawanych z innych przyczyn niż nadciśnienie tętnicze.

• Unikanie leków mogących u ludzi starszych wywołać pobudzenie.

• Spisanie na kartce wszystkich przyjmowanych leków, nawet tych kupionych bez recepty i ziołowych. Przy każdym leku obowiązkowo sposób przyjmowania.

• Konieczne są okresowe kontrole poprawności, leczenia przeprowadzane przez bliskich.

• Jeżeli pojawiają się nowe dolegliwości, należy w pierwszej kolejności upewnić się, że nie są,  one działaniami niepożądanymi już stosowanych leków. Leczenie działań niepożądanych lęków kolejnymi farmaceutykami nie wyjdzie nikomu na zdrowie.

• Zawsze przed zapisaniem kolejnego leku należy sprawdzić, czy można odstawić inny, stosowany -   dotychczas.

 
Źródło: K. Wrotek „Schorzenia wieku podeszłego", wyd. Septem

Czytaj też:
Smutna starość
Łączenie leków - niebezpieczna gra
Starzenie się organizmu