Chociaż żywienie nie ma większego wpływu na przebieg i progresję choroby Alzheimera, ważne jest, żeby zapewnić choremu zdrową, racjonalną i urozmaiconą dietę. Niedożywienie i odwodnienie, częste problemy u osób otępiałych, mogą nasilać splątanie, niepokój i ogólny dyskomfort chorego oraz osłabiać jego odporność i zagrażać zdrowiu fizycznemu. Choroba Alzheimera powoduje szczególne zaburzenia w przyjmowaniu jedzenia. We wczesnych jej stadiach chory, zwłaszcza jeśli jeszcze mieszka sam, może po prostu zapominać o posiłkach albo o sposobach ich przyrządzania. W miarę progresji otępienia traci też zwykle dobre nawyki przy stole i może na przykład sięgać do cudzego talerza albo jeść prosto z półmiska czy salaterki.
W pewnych przypadkach zdarza się całkowita utrata kontroli nad popędami i próby zjadania wszystkiego, co jest pod ręką, włącznie z rzeczami niejadalnymi. W końcowych stadiach dołączają się często zaburzenia połykania, krztuszenie się i dławienie.
A oto wskazówki pomocne we właściwym, ilościowym i jakościowym, zaspokajaniu potrzeb żywieniowych chorego:
Niedożywienie
- Przypominaj podopiecznemu o jedzeniu, np. telefonuj do niego w porze posiłku.
- Zostaw mu (jeśli nadal mieszka sam) w kuchni proste instrukcje, wyjaśniające krok po kroku sposoby przyrządzenia kilku posiłków.
- Demonstruj poszczególne etapy spożywania posiłku lub wydawaj krótkie i proste polecenia dotyczące pojedynczych czynności (np. „załóż serwetkę").
- Przygotowuj mu potrawy łatwe do spożywania, nie wymagające krojenia nożem, zbyt wielu ruchów precyzyjnych czy zręczności (której wymaga np. nawijanie na widelec długiego makaronu).
- Ogranicz sztućce do niezbędnego minimum.
- Rozstawiaj po domu talerzyki z małymi przekąskami, które można bez problemu wziąć do ręki i w całości włożyć do ust (herbatniki, krakersy, kawałki jabłka, koreczki z sera itp.).
- Pomyśl o dodatkowych, mniejszych objętościowo posiłkach między trzema podstawowymi (drugim śniadaniu, podwieczorku).
- Zapewnij dobre oświetlenie w jadalni lub tym pomieszczeniu, w którym podopieczny spożywa posiłki.
- Przeznacz na każdy posiłek odpowiednio dużo czasu i nie pospieszaj chorego.
- Unikaj niepotrzebnych bodźców podczas posiłku (telefon, radio, telewizor), które mogłyby rozpraszać chorego.
- Staraj się urozmaicać posiłki pod względem koloru, konsystencji i smaku, ale utrzymaj obecność kilku sprawdzonych, pożywnych i lubianych potraw.
- Podawaj posiłki w sposób nie tyle wyszukany, co przyjemny dla podopiecznego, np. na kolorowych talerzach, „wesołym" obrusie (najlepiej ceratowym).
- Używaj kontrastowych kolorów ułatwiających lokalizację poszczególnych potraw, np. granatowych talerzy do makaronu czy puree ziemniaczanego i białych do potraw w kolorze ciemnym.
- Nie odmawiaj choremu słodyczy, chyba że są wyraźne przeciwwskazania z powodu otyłości lub cukrzycy.
- Jeśli stosujesz gotowe mieszanki odżywcze, w celu poprawy ich smaku dodawaj do nich świeżych owoców i np. łyżkę lodów lub bitej śmietany.
- W przypadku trudności z połykaniem i krztuszeniem się, stosuj bezsmakowe środki zagęszczające (dostępne w aptece).
- Staraj się pobudzić apetyt podopiecznego, dając mu przed posiłkiem do powąchania połówkę cytryny lub przyprawioną aromatycznie oliwę.
- Sprawdź, czy nie występuje dodatkowa przyczyna utraty łaknienia. Może nią być stosunkowo błaha i łatwa do rozwiązania źle dopasowana proteza, ale też groźniejsza, np. depresja, infekcja lub przyjmowane leki (często są to niepożądane działania wielu leków), jak i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, również zniechęcające do jedzenia.
Nadmierny apetyt
- Trzymaj żywność poza zasięgiem wzroku podopiecznego (z wyjątkiem pór posiłków).
- Stawiaj na stole talerze z gotowymi, nałożonymi w kuchni porcjami, a nie półmiski i salaterki z większą ilością potraw.
- Dziel podopiecznemu żywność na małe kawałki, żeby zapobiec krztuszeniu się.
- Z zasięgu jego ręki usuwaj małe niejadalne przedmioty (np. spinacze).
- Trzymaj pod kluczem substancje toksyczne, a domowe środki czystości zabezpiecz specjalnymi zakrętkami (jak przed dziećmi).
- Staraj się nie reagować gwałtownie, jeśli podopieczny sięgnie łyżką czy widelcem do cudzego talerza (chociaż może to wystawiać twoją cierpliwość na ciężką próbę).
Źródło: R. Petersen „Co radzi lekarz. Choroba Alzheimera”; wyd. Świat Książki Czytaj też: Czym jest choroba Alzheimera?
Jak radzić sobie z apatią i agresją?
Przyjmowanie leków
Psyche i umysł w jesieni życia
09-09-2011 12:53
Wielu Polaków jest przekonanych, że Polska to nie jest kraj dla starych ludzi. Dlaczego? Bo emerytury niskie, a ceny wysokie, bo samotność, bo choroby... Czy...
więcej
Późna dorosłość, choroba i śmierć
03-03-2011 15:58
Rodzina musi poradzić sobie ze słabnącym zdrowiem fizycznym rodziców oraz świadomością nadchodzącej śmierci, a jednocześnie nauczyć się wykorzystywać...
więcej
