W zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych pacjent doświadcza okresowych, często dramatycznych wahań nastroju — od głębokiej melancholii do silnego pobudzenia nazywanego „stanem maniakalnym".

Mania

Mania może być euforyczna („świat jest cudownym miejscem pełnym miłości, energii i możliwości") bądź dysforyczna („świat jest miejscem denerwującym, pełnym głupców i ludzi niekompetentnych, którzy na każdym kroku mi przeszkadzają"). W obu wypadkach pacjent odczuwa wielki przypływ energii, potrzebuje mniej snu niż zwykle oraz często miewa złudzenia na temat własnych możliwości i osobistego znaczenia. Podczas ostrych epizodów maniakalnych zdarza się złe traktowanie współmałżonków lub dzieci.
U pacjentów z chorobą dwubiegu-nową epizody maniakalne są zwykle znacznie krótsze od okresów depresyjnych. Przechodzenie od manii do depresji i od depresji do manii ma charakter cykliczny. 90% osób, które mają za sobą pojedyncze epizody maniakalne, musi się liczyć z ich nawrotami. Epizod maniakalny definiowany jest jako podniosły, ekspansywny bądź nacechowany drażliwością nastrój trwający co najmniej tydzień, powodujący znaczne obniżenie jakości życia, a nawet konieczność hospitalizacji.

Hipomania

Łagodny stan maniakalny. Epizody tego rodzaju określa się jako podniosłe, ekspansywne bądź nacechowane drażliwością nastroje trwające co najmniej cztery dni, powodujące zmiany zachowań zauważalne dla najbliższego otoczenia. Należy podkreślić, że wielu pacjentów czuje się dobrze w okresach ostrych lub łagodnych epizodów maniakalnych. Skłonni są wówczas twierdzić, że nic im nie dolega, wszystko jest z nimi w porządku, wszyscy inni mają problemy, wszyscy zazdroszczą im siły, sukcesów, atrakcyjności seksualnej itd.
Pacjenci z tej grupy nie szukają pomocy w okresach epizodów maniakalnych, a dopiero wówczas, gdy wpadają w otchłań depresji i chcą powrócić do stanu maniakalnego. Łagodny stan maniakalny spełnia następujące kryteria diagnostyczne:

 

• podwyższone poczucie własnej wartości / urojenia wielkościowe;
• zmniejszone zapotrzebowanie na sen;
• większa niż zwykle potrzeba mówienia;
• gonitwa myśli i natłok idei;
• łatwość odwracania i rozpraszania uwagi;
• wzrost aktywności społecznej, zawodowej lub edukacyjnej zorientowanej na cele;
• nadmierne zaangażowanie w działania związane z dużą przyjemnością lub wysokim ryzykiem (np. kosztowne zakupy, hazard, sporty wysokiego ryzyka, lekkomyślne działania seksualne itp.).

Zaburzenie dwubiegunowe typu I

Jest to diagnoza poważniejsza, w przypadkach gdy pacjent miał co najmniej jeden prawdziwy epizod maniakalny lub mieszany (spełniający kryteria epizodu maniakalnego lub epizodu głębokiej depresji).

Zaburzenie dwubiegunowe typu II

Jest to diagnoza łagodniejsza, często nierozpoznawana, wymagająca co najmniej jednego łagodnego epizodu maniakalnego i jednego epizodu depresji głębokiej. Pacjenci z tej grupy szukają pomocy tylko w fazie depresji, dlatego często bywają leczeni środkami przeciwdepresyjnymi, które im nie pomagają. Łagodne stany maniakalne trzeba najpierw leczyć środkami stabilizującymi nastrój.

Zaburzenie cyklotymiczne

W tym wypadku występują zarówno zaburzenia maniakalne, jak i depresyjne, lecz w minimalnym stopniu. Nastrój zmienia się od stanów rozpaczy do uniesienia, nigdy jednak nie kwalifikują się one jako epizody depresji głębokiej bądź epizody maniakalne ostre lub łagodne. Osobę z takim zaburzeniem określa się jako „nieprzewidywalną", „o kapryśnym usposobieniu", „niewiarygodną" bądź „niegodną zaufania". W jej życiu społecznym i zawodowym powstają zwykle nieporozumienia. Zaburzenie cyklotymiczne często zazębia się z osobowością pogranicza, w której mamy do czynienia z niestabilnością związków partnerskich, negatywnym obrazem siebie, lękiem przed separacją i opuszczeniem oraz wybuchami złości i nieelastycznością, gdy plany się zmieniają.


Źródło: „Jak pokonać lęk i fobie?” J. Gardner, A.H.Bell; wyd. Świat Książki