Znajomość anatomii u większości ludzi ogranicza się do wiedzy wyniesionej ze szkolnych lekcji biologii. Dopiero znalezienie się w gabinecie lekarskim na skutek nieprawidłowości w działaniu jakiegoś organu, bywa podstawą do zdobycia dokładniejszej wiedzy na jego temat. Podobnie jest z więzadłem krzyżowym (ACL) – przeciętny człowiek dowiaduje się o jego istnieniu dopiero, kiedy je zerwie.

Uprawianie sportu wiąże się z możliwością wystąpienia kontuzji, jednak w niektórych dyscyplinach ryzyko ich zaistnienia jest większe. Jest tak w przypadku sportów kontaktowych, np. sztuk walki czy gier zespołowych, w których stawy rąk i nóg ulegają częstym skręceniom i zwichnięciom. O ile urazy kończyn górnych zazwyczaj nie powodują znaczącej dezorganizacji życia codziennego, tak uszkodzenia kończyn dolnych wiążą się z chwilowym lub stałym spadkiem komfortu życia. Najczęstszymi obok złamań kontuzjami powstałymi podczas uprawiania sportu są urazy stawów, a zwłaszcza kolanowego. Zazwyczaj do kontuzji dochodzi przy okazji uprawiania sportów wymagających wzmożonej pracy kolana, a więc podczas jazdy na nartach oraz gier zespołowych, jak piłka nożną i koszykówka. Najczęstszym urazem stawu kolanowego jest jego skręcenie, które najczęściej jest odczuwane jako „uskoczenie” kolana do środka, czyli zgięcie stawu w sytuacji, gdy kość udowa i kość piszczelowa nie są wobec siebie dobrze ustawione. W niektórych przypadkach dochodzi do zerwania ważnej struktury stabilizacyjnej stawu kolanowego - więzadła krzyżowego przedniego.

Więzadło krzyżowe Przednie – ACL

Staw kolanowy, który jest największym stawem człowieka, łączącym kości udową i piszczelową, stabilizowany jest nie tylko przez otaczające go mięśnie, ale także rozbudowany aparat więzadłowy. Wśród wszystkich więzadeł stawu kolanowego najważniejszą rolę pełnią: więzadło krzyżowe przednie i wiązadło krzyżowe tylne. Są to krzyżujące się ścięgna, łączące kość piszczelową z kością udową. Pierwsze odpowiada za niemożność wysunięcia się piszczeli do przodu, drugie do tyłu względem kości udowej. Więzadło krzyżowe przednie zwane WKP lub ACL (od swej łacińskiej nazwy: ligamentum cruciatum anterius) najczęściej ulega urazom, zwłaszcza u osób, które uprawiają sport rekreacyjnie lub wyczynowo. Zerwanie więzadła powoduje powstanie niestabilności, która stwarza możliwość uszkodzenia innych struktur stawu kolanowego: łąkotek i chrząstki stawowej. Uszkodzenia te przyczynić się mogą do zwyrodnienia stawu.

Skręcenie stawu kolanowego

„Tańczyłam na szkolnej dyskotece. Zeskakiwałam ze sceny i nagle kolano się pode mną ugięło, ale tak jakby do środka. Poczułam bardzo silny ból, a następnie nie mogłam stanąć na tej nodze, bo kolano ciągle umykało mi w bok. Doszłam do domu na zgiętej nodze, ale mama nie pojechała ze mną do lekarza, bo noga nie była spuchnięta. W nocy mnie bardzo bolało i jak się rano obudziłam, miałam kolano dwa razy większe niż normalnie”

Podczas skręcenia, kolano „ucieka w bok”, powodując silny ból i często wiążąc się z niestabilnością w stawie, która czasem uniemożliwia chodzenie na wyprostowanej nodze. Choć uraz ten jest najczęstsza przyczyną zerwania więzadła krzyżowego przedniego, to jednak nie każde skręcenie wiąże się z uszkodzeniem tej struktury. Szacuje się, że u piłkarzy występuje ono w około 50% przypadków. Podczas skręcenia kolana dochodzi jednak często do uszkodzenia torebki stawowej i powstania obrzęku. Konieczna jest wówczas punkcja, a więc nakłucie stawu w celu usunięcia znajdującego się w nim płynu. Ortopeda może też zlecić założenie szyny gipsowej, w celu unieruchomienia stawu.

Objawy zerwania więzadła krzyżowego przedniego

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego stwierdzić może lekarz ortopeda po przeprowadzeniu badania. Objawia się ono niestabilnością w stawie i nadmiernym wysuwaniem kości piszczelowej do przodu względem kości udowej. Czasem lekarz zleca wykonanie badania USG lub Rezonansu Magnetycznego. USG powinno być przeprowadzone w gabinecie specjalizującym się w urazach stawów lub wskazanym przez ortopedę. Szczególnie niebezpieczne jest zlekceważenie objawów lub ich niedostrzeżenie, zwłaszcza w sytuacji gdy uraz nie był dotkliwy, nie wiązał się z wystąpieniem silnego bólu, nie pojawiła się wyraźna niestabilność ani znaczny obrzęk stawu.

Może wówczas dochodzić do mikrourazów związanych z zaburzeniem pracy kolana, a więc uszkodzenia łąkotek i chrząstki na powierzchniach stawowych, a tym samym do powstania bardziej rozległego urazu.

Daria Ciunelis/linemed.pl