Kalendarium, 20-11-2017

Poradnik zdrowia

powrót do listy

Kamica układu moczowego

Zdrowie

29-05-2017 11:06

Kamica układu moczowego
Kamica układu moczowego


Z kamicą układu moczowego mamy do czynienia wtedy, gdy w układzie moczowym powstają nierozpuszczalne złogi (tzw. kamienie moczowe) powstałe na skutek wytrącania się związków chemicznych obecnych w moczu.
 
Etiopatogeneza kamicy układu moczowego jest zwykle złożona. Do przyczyn powstawania złogów w układzie moczowym należą:

    nadmierna koncentracja związków chemicznych w moczu – w stanie zdrowia lub jako skutek schorzenia lub zdarzeń patologicznych

    niekorzystny odczyn moczu (zbyt wysokie lub niskie pH moczu)
    zastój moczu, również na skutek zbyt małej ilości przyjmowanych płynów
    niewłaściwa dieta bogata w białko i minerały
    zakażenia układu moczowego
    anatomiczne wady wrodzone, jak i nabyte w wyniku urazów, schorzeń, operacji itp.
    predyspozycje genetyczne zaburzające gospodarkę jonowo-metaboliczną
    niektóre leki

Kamica nerkowa jest chorobą najszerzej rozpowszechnioną w krajach wysoko rozwiniętych, głównie za sprawą nadmiernego spożycia białka i minerałów. Szacuje się, że choroba ta dotyka około 10% populacji ludzkiej w krajach europejskich. Z powodu bardziej skomplikowanej budowy układu moczowego, kamica nerkowa dotyka 2-3 razy częściej mężczyzn, niż kobiet. Szczyt zachorowań na kamicę moczową występuje między 20. a 50. rokiem życia.

Rodzaje kamicy moczowej
Istnieją różne klasyfikacje kamicy moczowej, ze względu na cechy fizyczne, skład chemiczny, etiologię i lokalizację złogu.
 
Ze względu na skład chemiczny złogów możemy wyróżnić kamicę:
 
 Szczawianowo-wapniową

Występuje najczęściej. Spowodowana jest zachwianiem równowagi pomiędzy stężeniami wapnia i szczawianów w moczu, zwykle z powodu nadmiernego spożywania pokarmów zawierających szczawiany (m.in. szczaw, rabarbar, szpinak, buraki czerwone, herbata, kakao), zwiększonym wchłanianiem szczawianów w przewodzie pokarmowym, zaburzeniem przemian metabolicznych szczawianów. Towarzyszy jej hiperkalciuria, czyli zwiększone wydalanie wapnia z moczem.
 
 Moczanową
Jest spowodowana nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego. U większości chorych z kamicą moczanową obserwuje się wysokie stężenie kwasu moczowego w moczu i jego niskie pH. Złogi zbudowane z kwasu moczowego najczęściej występują u chorych z nadwagą, cukrzycą i dną moczanową.
 
 Fosforanową
Najczęściej jest wynikiem nadmiernego spożywania produktów bogatych w fosforany (m.in. nasion roślin strączkowych, alkalicznych wód mineralnych, ziemniaków, warzyw, owoców, serów). Może występować w przypadku utrzymywania się zasadowego odczynu moczu. Czasem towarzyszy hiperkalciurii.
 
 Cystynową
Występuje u pacjentów z zaburzonym wchłanianiem aminokwasów dwuzasadowych czyli cystyny, ornityny, lizyny i argininy. Cystynuria czyli wysokie stężenie cystyny w moczu jest wrodzoną wadą metaboliczną. Złogi cystynowe mają bladożółty kolor i są słabo widoczne na zdjęciach rentgenowskich.
 
 Struwitową
Spowodowana przez przewlekłą infekcję bakteriami rozkładającymi mocznik. Rozkład mocznika do amoniaku i dwutlenku węgla powoduje zasadowy odczyn moczu i powstawanie kryształów struwitu i apatytu. Bakterie toczone kryształami struwitu przyczyniają się do rozrostu zakażonego złogu, który często powoduje powstanie kamicy odlewowej.
 
Ze względu na lokalizację wyróżniamy kamicę:

    nerkową (w kielichu, bądź miedniczce nerkowej)
    moczowodów
    pęcherza moczowego
    cewki moczowej

Objawy kamicy moczowej
Kamica układu moczowego często przebiega bezobjawowo, tzn. pacjenci nie są świadomi tego, że posiadają złogi w układzie moczowym. Dowiadują się o tym przy okazji badań USG lub prześwietlenia. Czasami kamień zamyka światło przewodu moczowego i może spowodować atak kolki nerkowej. Kolka nerkowa objawia się ostrym bólem w okolicy lędźwiowej promieniującym do pachwiny i/lub podbrzusza, bólem podczas oddawania moczu, częstym oddawaniem małych ilości moczu, obecnością krwi w moczu. Czasami ból jest tak silny, że pacjent wymiotuje, ma gorączkę a nawet traci przytomność. Wówczas konieczna jest szybka interwencja lekarska.

Leczenie kamicy moczowej
Zwykle leczenie kamicy moczowej rozpoczyna się w momencie, kiedy pacjent zgłosi się do lekarza z dolegliwościami kolki nerkowej. Kiedy kamień jest niewielki, leczenie ma charakter zachowawczy i ma na celu złagodzenie dolegliwości bólowych i rozpuszczenie bądź doprowadzenie do samodzielnego wydalenia złogu przez pacjenta.
 
Pacjentowi podawane są środki przeciwbólowe i rozkurczowe, a także duża ilość płynów w celu zwiększenia przepływu moczu. Jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych, zaleca się picie co najmniej 2-2,5 l wody dziennie (a nawet 4 l w przypadku kamicy cystynowej) w celu rozpuszczenia i ułatwienia wydalenia złogu. Większość pacjentów z kolką nerkową spowodowaną złogami o wielkości do 5-6 mm samodzielnie wydali złóg w ciągu 30-40 dni od wystąpienia kolki nerkowej.
 
W ciągu 14 dni od incydentu kolki nerkowej powinno zostać wykonane USG/RTG układu moczowego w celu określenia położenia złogu i rozpoznania ewentualnych zmian w związanych z wodonerczem lub zastojem moczu. Mimo uzyskania poprawy po doraźnym leczeniu objawów kolki nerkowej, pacjent powinien w trybie pilnym zgłosić się do lekarza w przypadku pojawienia się gorączki, ponieważ może być ona objawem zakażenia układu moczowego lub groźnej dla życia urosepsy. W takim wypadku niezbędne będzie podanie antybiotyku, a nawet hospitalizacja.
 
Leczenie rozpuszczające złogi (tzw. chemoliza) jest możliwe tylko w niektórych postaciach kamicy moczowej. Lekarz może zastosować płukanie przezskórne środkami rozpuszczającymi złogi, bądź przepisać leki doustne. Chemoliza złogów lekami doustnymi jest skuteczna w przypadku kamicy moczanowej.
 
Nie do przeceniania w leczeniu wspomagającym i profilaktyce kamicy moczowej są leki pochodzenia naturalnego dostępne bez recepty, które działają moczopędnie, rozluźniająco na mięśnie gładkie układu moczowego oraz przeciwbólowo. Bardzo ważne jest także działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne, ponieważ kamica układu moczowego sprzyja powstawaniu infekcji dróg moczowych. Regularne stosowanie tego preparatów może skutecznie zahamować proces powstawania nowych złogów i zmniejszyć ryzyko nawrotu kolki nerkowej.
 
Leczenie operacyjne
W przypadku większych kamieni moczowych, niezbędna jest interwencja lekarska przy użyciu narzędzi chirurgicznych. Od wielu lat operacyjne leczenie kamicy koncentruje się na zabiegach mało inwazyjnych, dzięki czemu coraz więcej pacjentów unika powikłań pooparacyjnych.
 
 SWL, czyli rozbijanie kamienia wewnątrz organizmu pacjenta z użyciem fali ultradźwiękowej
Kamień ulega rozbiciu na cząstki wielkości ziaren piasku, które są następnie wydalane z moczem. Zabieg zwykle nie wymaga przyjęcia do szpitala, jest bezpieczny i w ciągu paru dni po zabiegu można wrócić do swojej zwykłej aktywności. W przypadku większych kamieni konieczne bywa przeprowadzenie kilku sesji rozbijania. Skuteczność tej metody zależy od głownie od lokalizacji złogu oraz składu chemicznego kamienia i jego podatności na fale ultradźwiękowe.
 
 Ureterorenoskopia (URS)
Służy do usuwania kamieni z moczowodu i nerek. Zabieg polega na wprowadzeniu wziernika przez cewkę moczową do pęcherza moczowego, a następnie do moczowodu i układu kielichowo-miedniczkowego. Lekarz odpowiednimi narzędziami usuwa złóg w całości lub rozdrabnia na mniejsze fragmenty. Ureterorenoskopia jest jedną  z najszybciej rozwijających się metod małoinwazyjnych w urologii.
 
 Nefrolitotrypsja przezskórna (PNL)
Zabieg wykonuje się w znieczuleniu i polega na wykonaniu niewielkiego nacięcia tkanek w okolicy nerki, przez które wprowadza się instrument, tzw. nefroskop. Urolog odpowiednimi narzędziami rozdrabnia kamień na mniejsze fragmenty, które usuwa. Zwykle pacjent pozostaje w szpitalu przez parę dni.

Jak zapobiegać kamicy moczowej?

1. Utrzymuj prawidłowe nawodnienie organizmu
Podstawą profilaktyki kamicy moczowej jest przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów, najlepiej nisko zmineralizowanej wody mineralnej. Dziennie powinno przyjmować się ok. 2-2,5 l płynów, w kamicy moczanowej nawet 4 l płynów. Płyny należy przyjmować często i w niewielkich ilościach. Dzięki temu układ moczowy jest w stanie ciągłego nawodnienia. Stały „przepływ” moczu przez układ moczowy zapobiega wytrącaniu się i odkładaniu złogów oraz ułatwia wypłukiwanie drobnych kamieni oraz piasku z układu moczowego.
 
O odpowiednim nawodnieniu powinniśmy pamiętać szczególnie podczas upalnych dni, gdy przebywamy w suchych pomieszczeniach oraz przy wzmożonym wysiłku fizycznym. Ważne też, aby wypić odpowiednią ilość płynów przed snem, ponieważ w nocy spada czynność układu moczowego, co może sprzyjać powstawaniu kamieni moczowych.
 
W kamicy moczowej należy ograniczyć napoje, w których znajdziemy większe ilości szczawianów np. mocną herbatę, kakao, soki jeżynowe, kompot z rabarbaru. Należy także unikać spożywania alkoholu, który odwadnia i w razie braku odpowiedniego uzupełnienia wody w organizmie powoduje następczy spadek ilości wytwarzanego moczu.
 
2. Zwracaj uwagę na dietę
Istotny wpływ na skład chemiczny moczu, a więc i na tendencję do tworzenia się kamieni moczowych ma dieta. Jeśli nie znamy składu chemicznego złogów, nie możemy stosować specjalnych diet zalecanych przy konkretnym rodzaju kamicy. Dlatego ogólnym zaleceniem w kamicy jest zbilansowana dieta, bez nadmiernej konsumpcji lub całkowitego unikania poszczególnych składników pokarmowych. Duża ilość nieprzetworzonych lub nisko przetworzonych owoców i warzyw, szczególnie tych bogatych w błonnik, to podstawa diety. Białko zwierzęce zwiększa stężenie kwasu moczowego, dlatego zaleca się jego ograniczenie do poziomu 0,8–1,0 g/kg m.c. Należy także ograniczyć ilość spożywanego wapnia, którego nadmiar jest wydalany wraz z moczem i sprzyja powstawaniu trudno rozpuszczalnych złogów. Osoby mające problemy z kamicą moczową powinny ograniczyć spożycie soli. Sól kuchenna, czyli chlorek sodu, spożywany w nadmiarze zwiększa usuwanie wapnia przez nerki do moczu. Całkowita rezygnacja z dosalania potraw tradycyjną solą lub zastąpienie jej solą potasową (KCl) będzie dobroczynna dla większości pacjentów z kamicą moczową i nadciśnieniem tętniczym.
 
3. Dbaj o aktywność fizyczną
Aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej masa ciała to czynniki niezbędne dla profilaktyki kamicy moczowej. Osoby otyłe, z insulinoopornością i hiperinsulinemią, cierpiące na nadciśnienie tętnicze znacznie częściej chorują na kamicę moczową niż osoby o prawidłowej masie ciała, fizjologiczną tolerancją glukozy i ciśnieniem tętniczym w granicach normy. Aktywność fizyczna nie tylko zapobiega powstawaniu złogów kamieni, ale także wspomaga samoistne usuwanie drobnych kamieni z układu moczowego. Uprawiając sport, należy pamiętać o odpowiednim uzupełnianiu płynów, aby nie odwodnić organizmu.
 
4. Stosuj leczenie profilaktyczne
Stara dobra zasada mówi „lepiej zapobiegać, niż leczyć”. W przypadku kamicy moczowej dostępnych jest wiele preparatów, które w sposób naturalny i bezpieczny wspomagają leczenie i zapobiegają powstawaniu złogów w układzie moczowym. Ważne, aby stosowany preparat zawierał składniki o działaniu moczopędnym, które zwiększą objętość moczu i tym samym ułatwią rozpuszczanie i wydalanie złogów. Działanie rozkurczowe, antybakteryjne i przeciwzapalne będą wspomagać prawidłowe funkcjonowanie układu moczowego i zapobiegać infekcjom, które często towarzyszą kamicy moczowej.
 
5. Unikaj stresu
Zdrowy i zrównoważony tryb życia pozwoli zachować zdrowie całego ciała, w tym także zapobiegać tworzeniu kamicy moczowej.

Dieta dla osób z kamicą moczową

Kamica szczawianowo-wapniowa
Produkty niewskazane: produkty z dużą zawartością witaminy C i kwasu szczawiowego: groch, fasola, warzywa strączkowe, buraki, rzodkiew, rzodkiewki, sałata, szczaw, szpinak, rabarbar, pietruszka, koperek, dzika róża, porzeczki, jagody, owoce cytrusowe, sery, twaróg, wątróbka, solone ryby, galarety mięsne i mięsa w galarecie, rośliny strączkowe, słone sery, grzyby, poziomki, agrest, warzywa kiszone; tłuste wywary i sosy mięsne, grzybowe i rybne; słone przekąski, wędliny, konserwy, kawior, pieprz, musztarda, chrzan; czekolada, figi; cukierki, dżem, wyroby cukiernicze; kakao, mocna kawa i herbata

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: kasze, pieczywo, makarony, masło śmietankowe, mleko, produkty mleczne do picia (za wyjątkiem sytuacji ze wzrostem poziomu wapnia w moczu, przy wysokim pH moczu), jajko pod każdą postacią, pomidory, długo gotowane mięso, drób i ryby w umiarkowanych ilościach, gotowane wędliny (mleczne, dietetyczne), parówki, kukurydza, marchew, cebula, pomidory

Produkty dozwolone:
banany, jabłka (z wyjątkiem antonówki), gruszki, śliwki, pigwa, brzoskwinie, morele, truskawki, wszystkie dyniowate, ziemniaki, kapusta biała, ogórki, bakłażany, dynia, soczewica, kompoty, kisiele i musy owocowe; chleb: pszenny, żytni, wyroby z mąki, zwłaszcza pieczywo razowe z otrębami pszennymi; zupy; tłuszcze (masło i olej roślinny), zimne przekąski z warzyw, wywar z suszonych owoców, dzikiej róży, otrąb pszennych, napoje owocowe, kwas chlebowy; niskozmineralizowane wody mineralne
 
Kamica moczanowa
Produkty niewskazane: kawa, kakao, czekolada, orzechy, grzyby, rośliny strączkowe, pieczone mięso, drób, wątróbka, mięso konserwowe, marynaty, wędliny, podroby, śledzie, szproty, sardynki, anchois, pasztety, banany, miód, czerwone wino

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: jagody, poziomki, maliny, morele, śliwki, winogrona, chude mięso, ryby, drób (nie częściej niż 3 razy w tygodniu); sól, bakłażan, żółtko jajek, chleb pszenny i żytni z mąki tortowej, można dodać otręby; słaba kawa z mlekiem, słodkie potrawy, przetworzone owoce i jagody, suszone owoce, budynie i kremy, marmoladki, konfitury

Produkty dozwolone: cytryna. Należy regularnie stosować diety ścisłe: owocowe, składające się z kwaśnych przetworów mlecznych, takich jak: mleko, fermentowane napoje mleczne, twaróg, śmietana, ser.

Warzywa pod każdą postacią; sosy: warzywne, śmietanowe, mleczne;

Jajka (nie częściej niż 1 raz dziennie) pod każdą postacią.

Tłuszcze: masło śmietankowe, masło klarowane i oleje roślinne, kasze pod każdą postacią (w umiarkowanych ilościach);

Zupy wegetariańskie, barszcz, kapuśniak, zupy warzywne, ziemniaczane, mleczne, owocowe, z dodatkiem kasz, chłodnik, botwinka;

Alkaliczne wody mineralne, herbaty, napoje owocowe, soki, napary z dzikiej róży i otrąb pszennych, suszonych owoców.

Zimne przekąski: sałatki ze świeżych i kiszonych warzyw, owoców, sałatki jarzynowe z burakiem.

Przynajmniej raz na 7–10 dni dobrze jest trzymać się ścisłej diety (dieta owocowa, warzywna, mleczna, ziemniaczana), zwiększając w tym czasie ilość przyjmowanych płynów.
 
Kamica fosforanowa

Produkty niewskazane: ser, wątróbka, kurczak, grzyby, orzechy, kakao, czekolada, fasola, pietruszka, żółtko jajka, śledzie, kawior z łososia, zupy mleczne, warzywne, owocowe, wędliny, ryby solone, ziemniaki i warzywa, z wyjątkiem wymienionych poniżej, warzywa konserwowe, , warzywa kiszone; wędliny; soki owocowe i jagodowe, tłuszcze zwierzęce i margaryny, ostre przekąski, buliony rybne i mięsne, galarety mięsne, kawa mielona, kakao, przyprawy, kwas chlebowy.

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: (dynia, warzywa strączkowe, brukselka), owoce, jagody (czerwona porzeczka, borówki), mleko, kwaśne przetwory mleczne: twaróg, ser, słodkie dania na mleku i śmietance; pieczywo, kasza gryczana, owies, kukurydza.

Produkty dozwolone:
mięso, drób, w tym w postaci przekąsek, zup i sosów; kasze bez mleka; jaja pod każdą postacią (1 raz dziennie); tłuszcze: masło śmietankowe i oleje roślinne; zielony groszek, dynia, grzyby, chleb, wyroby mączne pod każdą postacią; kwaśne odmiany jabłek i owoców, kompoty, galaretki i napoje owocowe z tych owoców; słaba herbata i kawa (bez mleka), napar z dzikiej róży, cukier, miód, wyroby cukiernicze. Wskazane jest spożycie wód mineralnych z zawartością wapnia i wodorowęglanu.

Źródło: www.leczdrogimoczowe.pl

Czytaj też:   Mocz - zaburzenia oddawania
                     Mocz - inny niż zazwyczaj wygląd lub zapach







powrót do listy
Komentarze [0] zobacz wszystkie »
Komentarze do: Kamica układu moczowego


zobacz także:

Tytoń, czyli i tak źle, i tak niedobrze

20-11-2017 00:19

Wyniki badania sondażowego GATS w Polsce wskazują, że aż 50 proc. nałogowych palaczy chciałoby w przyszłości rzucić palenie. Choć specjaliści zgodnie twierdzą, że...

więcej

Brzuch staje się coraz większy, a serce i kręgosłup cierpią…

02-10-2017 12:31

Należy zacząć od tego, że duży brzuch przeszkadza swojemu właścicielowi normalnie funkcjonować. Problem zaczyna się wtedy, gdy nie możemy dopiąć koszuli, czy też...

więcej

Prowadzisz kanapowy styl życia? Grozi ci nie tylko nadwaga

10-10-2017 08:54

Większość z nas w ciągu dnia głównie siedzi – za biurkiem w pracy, za kierownicą samochodu, na sofie przed telewizorem czy z laptopem. Wiele słyszeliśmy...

więcej