Kalendarium, 20-11-2017

Poradnik zdrowia

powrót do listy

Dna moczanowa. Męska choroba

Zdrowie

31-01-2017 12:00

Dna moczanowa. Męska choroba
Dna moczanowa. Męska choroba


Dna moczanowa doczekała się wielu określeń: artretyzm, podagra, skaza moczanowa. Dotyczy całego organizmu, ale dolegliwości lokalizują się głównie w stawach. Choroba występuje 20-krotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet.

Nagły ból, obrzęk i zaczerwienienie stawu, pojawiające się bez związku z urazem, mogą świadczyć o ataku dny moczanowej. Trzeba wówczas pacjentowi zalecić zażycie środka o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym z grupy NLPZ i szybką wizytę u lekarza. Nie ma czasu na odwlekanie leczenia, którego podstawą jest szybka diagnoza i leki na receptę. Wydając je pacjentowi, należy podkreślić, że niezwykle ważnym elementem leczenia i zapobiegania kolejnym napadom choroby jest zmiana przyzwyczajeń dietetycznych.

Istota choroby
Dna moczanowa to choroba, której istotą jest zapalenie stawów spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, rzadziej – w innych tkankach lub narządach. Czynnik odpowiedzialny za odkładanie złogów moczanów nie jest znany. Upraszczając, można porównać dnę moczanową z cukrzycą: tak jak cukrzyca charakteryzuje się wysoką glikemią we krwi, tak cechą charakterystyczną dny moczanowej jest wysokie stężenie kwasu moczowego we krwi, czyli hiperurykemia.

Ale przekroczenie norm stężenia kwasu moczowego nie jest jednak jednoznaczne z rozpoznaniem dny moczanowej. Nie u każdego pacjenta z takimi wynikami badania krwi dochodzi do odkładania moczanów w płynie stawowym i bolesnych ataków. Nie wolno więc utożsamiać pojęcia dny moczanowej z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego.

Nie wiadomo, co decyduje o tym, że u jednego chorego z nieprawidłowymi wynikami badania krwi napady występują, a u innych stawy pozostają zdrowe. Należy też podkreślić, że możliwy jest atak dny moczanowej przy prawidłowym stężeniu kwasu moczowego we krwi.

Mięso na cenzurowanym
Dna moczanowa to wybitnie męska choroba. Ataki dają o sobie znać zwykle rano, po obfitej kolacji zakrapianej alkoholem. Niewłaściwa dieta to bowiem jeden z głównych czynników powodujących wzrost stężenia kwasu moczowego i prowokujących napady podagry. Do hiperurykemii prowadzi zwiększona podaż puryn w diecie, czyli duża ilość mięsa, podrobów, bulionu, niektóre owoce morza, a także wywary mięsne, czekolada lub marynaty. Atak może także prowokować alkohol (przyspiesza rozkład ATP), przede wszystkim koniak i piwo. Stężenie kwasu moczowego podwyższa również nadmierny wysiłek.
Za chorobę, oprócz zwiększonej podaży puryn, odpowiedzialne bywa zmniejszone wydalanie kwasu moczowego przez nerki, na przykład na skutek nefropatii lub torbielowatości nerek.

Ból nie do zniesienia
Dna objawia się w postaci ostrych ataków bólu stawu. Dolegliwości najczęściej dotyczą stawu śródstopno-paliczkowego palucha, rzadziej stawów skokowych, kolanowych, sporadycznie stawów kończyn górnych. Okolica stawu jest obrzęknięta, a skóra nad nim napięta, błyszcząca, ucieplona i zaczerwieniona. W dużych stawach obecny może być płyn. Jednak głównym problemem chorego jest wyjątkowo dotkliwy ból. Jest tak silny, że pacjenci uskarżają się, że nawet przykrycie kołdrą nasila dolegliwości.

Nieleczony atak trwa od kilkunastu dni do kilku tygodni i wygasa samoistnie. Można jednak spodziewać się nawrotu, zwłaszcza gdy chory nie przestrzega zaleceń lekarskich, szczególnie tych dotyczących diety. Między napadami nie występują żadne dolegliwości. Z czasem jednak złogi moczanów w stawach narastają i zwykle po 5-10 latach dochodzi do trwałych zmian w stawach oraz rozwoju przewlekłej postaci dny.

Konglomeraty moczanów mogą gromadzić się w tkankach miękkich, powodując powstanie tzw. guzków dnawych, zlokalizowanych np. na małżowinie usznej, ścięgnach lub kaletkach maziowych. Może się także rozwijać kamica nerkowa, a u części pacjentów obecny jest białkomocz. Ponieważ z hiperurykemią często współwystępuje hiperlipidemia, otyłość i hiperglikemia, w przebiegu dny moczanowej rośnie ryzyko chorób układu krążenia.

Podwójne rozpoznanie
Pewna diagnoza jest możliwa tylko po stwierdzeniu w bolesnym stawie sfagocytowanych kryształów moczanu sodu (lub w guzkach dnawych). Niezbędna jest do tego biopsja płynu stawowego. W rzeczywistości nie wykonuje się takiego badania rutynowo. Lekarz stawia diagnozę najczęściej na podstawie objawów klinicznych, podwyższonego stężenia kwasu moczowego (nawet podczas napadu może być prawidłowe!) i ustępowania dolegliwości po zastosowaniu preparatów kolchicyny i leków o działaniu przeciwzapalnym.

W przewlekłej postaci choroby rozpoznanie potwierdzają wyniki radiologiczne stawów objętych procesem zapalnym. Widoczne jest zwężenie szpary stawowej, nadżerki w obrębie kości, czasem osteoliza.

Leki na zlecenie
Najlepszym preparatem stosowanym do przerywania napadu dny moczanowej jest kolchicyna. W pierwszej dobie leczenia lek stosuje się co sześć godzin, w drugim dniu – co osiem, a w trzecim co dwanaście. Przez kolejne dni (czas terapii jest uzależniony od decyzji lekarza) chory powinien zażywać jedną tabletkę przed snem. Dołączenie leku z grupy NLPZ w dużych dawkach wspomaga łagodzenie dolegliwości.

Nie należy jednak zalecać kwasu acetylosalicylowego, gdyż skutkiem bywa wzrost stężenia kwasu moczowego. Po uzyskaniu poprawy należy zastosować leczenie, którego celem jest zapobieganie napadom i zmniejszenie stężenia kwasu moczowego we krwi. Zwykle w tym celu stosuje się inhibitor oksydazy ksantynowej – allopurynol. Leku tego jednak nie wolno stosować do przerywania ataku dny, a po ostrym epizodzie należy go włączać stopniowo i ostrożnie ze względu na ryzyko wystąpienia kolejnych napadów. Ogromne znaczenie dla zapobiegania nawrotom choroby ma także postępowanie niefarmakologiczne.

Sposób na dnę moczanową
Niezbędna jest redukcja masy ciała, unikanie alkoholu i tytoniu. Wskazany jest wysiłek fizyczny, ale umiarkowany. Pacjent z podagrą musi unikać intensywnych ćwiczeń stóp. Skutecznie działa także zmiana diety.
Chory powinien wykluczyć z menu produkty bogate w puryny, zwłaszcza te, z których powstaje 100 miligramów kwasu moczowego. Są to przede wszystkim ryby (dorsz, karp, łosoś, makrela, sardynki, szprotki, sola, krewetki), mięso, zwłaszcza tłuste (wieprzowina, kurczak pieczony, cielęcina, gęś, golonka, podroby, parówki), a także niektóre warzywa (brukselka, brokuły, kalafior, por, szpinak). Na cenzurowanym są także konserwy, czekolada i marynaty.

Należy też ograniczyć kapustę, banany i melony. Co zatem pozostaje w diecie? Otóż godna polecenia jest dieta wegetariańska wzbogacona w nabiał i jaja.

Chory może śmiało sięgać po chude twarogi, mleko, ryż, makaron, pieczywo (pszenne, żytnie, razowe). Spośród warzyw bezpieczne są: marchew, pomidory, ogórki, buraki, cukinia, sałata, ziemniaki, a spośród owoców: jabłka, pomarańcze, winogrona, truskawki, maliny, porzeczki, wiśnie i ananasy. Dietę można wzbogacać w ziarna słonecznika, oliwę (w niewielkich ilościach 1-2 łyżki dziennie), orzechy włoskie. Zupy trzeba przyrządzać na wywarach warzywnych, a nie mięsnych.

Należy dbać o picie 2-3 litrów wody dziennie, a potrawy smażone i pieczone trzeba zastąpić gotowanymi i duszonymi, o łagodnym smaku. Dania powinny być chude. Właściwie dostosowana dieta pozwoli uniknąć nawrotów ataku dny moczanowej.

Różne nazwy dny moczanowej

Nazwa dny moczanowej stosownie do zajętego stawu:

    * zapalenie stawu śródstopno--paliczkowego – podagra,

    * zapalenie stawów ręki – chiragra,

    * zapalenie stawu kolanowego – gonagra,

    * zapalenie stawu barkowego – omagra.


Bezobjawowa hiperurykemia
Bezobjawowa hiperurykemia może utrzymywać się latami, zanim ujawni się ostrym napadem dny. Ostre zapalenie stawów w przebiegu dny dotyczy częściej mężczyzn niż kobiet. Pojawia się po raz pierwszy zwykle po 40. roku życia. Do hiperurykemii może prowadzić wiele czynników, np. choroby nerek, tkanki łącznej, serca (zwłaszcza stan przedzawałowy), choroby nowotworowe szpiku i tkanki chłonnej, niedokrwistość hemolityczna, nowotwory złośliwe, łuszczyca, otyłość, padaczka, alkoholizm, cukrzyca.

Anna Jaworska, specjalista medycyny rodzinnej

Źródło: Farmacja i ja

Czytaj też: 
Magazynowanie toksyn w tkankach łącznych
powrót do listy
Komentarze [0] zobacz wszystkie »
Komentarze do: Dna moczanowa. Męska choroba


zobacz także:

Tytoń, czyli i tak źle, i tak niedobrze

20-11-2017 00:19

Wyniki badania sondażowego GATS w Polsce wskazują, że aż 50 proc. nałogowych palaczy chciałoby w przyszłości rzucić palenie. Choć specjaliści zgodnie twierdzą, że...

więcej

Brzuch staje się coraz większy, a serce i kręgosłup cierpią…

02-10-2017 12:31

Należy zacząć od tego, że duży brzuch przeszkadza swojemu właścicielowi normalnie funkcjonować. Problem zaczyna się wtedy, gdy nie możemy dopiąć koszuli, czy też...

więcej

Prowadzisz kanapowy styl życia? Grozi ci nie tylko nadwaga

10-10-2017 08:54

Większość z nas w ciągu dnia głównie siedzi – za biurkiem w pracy, za kierownicą samochodu, na sofie przed telewizorem czy z laptopem. Wiele słyszeliśmy...

więcej