Nadeszła jesień. Sezon urlopowy już dawno za nami. Opalenizna zbladła, a o wakacjach przypominają nam tylko albumy ze zdjęciami. Bikini, na które wydałyśmy znacznie więcej niż usłyszał mąż, zaległo w szafie, a my rozglądamy się za parą rękawiczek... by w dłonie było ciepło, nie były one blade, sine, a nade wszystko by nie czuć maleńkich igiełek kłujących opuszki skostniałych z zimna palców.

Wyżej wymienione objawy obserwuje u siebie wiele kobiet, nie każda jednak zdaje sobie sprawę z faktu, iż mogą one zapowiadać ciężką chorobę.

Objaw Raynauda

Objawem Raynauda nazywamy nagłe zbladnięcie skóry dłoni, stóp, czasem nosa, bądź uszu spowodowane ich oziębieniem, ale nie tylko. Czasem objaw ten może być wywołany przeżywaniem silnych emocji, w niektórych przypadkach przyczyna nie jest znana.

W przebiegu objawu możemy wyróżnić następujące fazy:

• nagłe zblednięcie - spowodowane skurczem drobnych naczyń, a co za tym idzie niedokrwieniem tkanek dłoni, któremu towarzyszyć mogą zaburzenia czucia,
• zasinienie - spowodowane zatrzymaniem krwi żylnej, pozbawionej tlenu w głębszych warstwach skóry, wystąpić może tu bolesne drętwienie dłoni,
• przekrwienie - nagły napływ dużej ilości krwi, powodujący dyskretne opuchnięcie dłoni, z uczuciem pieczenia, nadmiernego ucieplenia dłoni.

Czym jest zespół czym choroba?

Rozróżniamy:

• objaw Raynauda pierwotny, zwany chorobą Raynauda,
• objaw Raynauda wtórny, nazwany zespołem Raynauda.

Zespół Raynauda

Zespół Raynauda towarzyszy zawsze innej chorobie. Dlatego ważna jest próba wykluczenia przyczyny dolegliwości.

Zespół Raynauda może świadczyć o występowaniu u pacjenta m.in.:

• choroby układowej tkanki łącznej, takiej jak toczeń rumieniowaty układowy, czy twardzina układowa,
• choroby naczyń (choroba Buergera, Takayasu, miażdżyca),
• choroby krwi (białaczki, chłoniaki, czerwienica prawdziwa),
• choroby zakaźne ( HBV, HCV),
• zespoły uciskowe (zespół cieśni nadgarstka),
• objaw Raynauda mogą wywoływać także niektóre leki (b-blokery, doustne środki antykoncepcyjne, zatrucie metalami ciężkimi).

Uważa się, iż im większe nasilenie poszczególnych faz objawu Raynauda (dochodzić może nawet do martwiczych owrzodzeń opuszek palców), tym większe prawdopodobieństwo, że „kryje się za nim" inna choroba, czyli mamy do czynienia z zespołem Raynauda.

Nasz niepokój budzi pojawienie się objawu Raynauda po raz pierwszy u dojrzałej lub starszej kobiety, bądź u mężczyzny w każdym wieku, gdyż jest on u mężczyzn rzadkością. Skłania to do wykonania dokładnych badań, aby wykluczyć występowanie wyżej wymienionych chorób.

Choroba Raynauda

O chorobie Raynauda możemy mówić, jeżeli nie ma przyczyny wywołującej objaw. Dotyczy ona zwykle młodych kobiet, często z niskim ciśnieniem tętniczym. Dolegliwość aż w 30% występuje rodzinnie. Jej rozpoznanie możemy wysunąć m.in. na podstawie nieprawidłowego badania zwanego kapilaroskopią.

Objawy choroby Raynauda staja się mniej uporczywe, gdy:

• unikamy oziębiania dłoni,
• nie pijemy kawy, mocnej herbaty, nie palimy papierosów, nie narkotyzujemy się,
• uczymy się technik radzenia sobie ze stresem,
• w przypadku uporczywych objawów można podjąć próbę leczenia farmakologicznego ( np. blokerami kanału wapniowego - amlodypina, nifedypina, maściami do rak z nitrogliceryną i innymi lekami),
• w przypadku występowania bardzo silne wyrażonych dolegliwości, (zagrożenia martwicą palców) zastosować można leczenie operacyjne polegające na celowym uszkodzeniu unerwienia współczulnego dłoni, zabieg jednak zwykle jest skuteczny około 10 miesięcy.

Na zakończenie optymistyczna informacja: zazwyczaj choroba ustępuje samoistnie; często po urodzeniu dziecka.

lek. med. Katarzyna Gniadek

Czytaj też:
Szmery w sercu
Kiedy serce nie wytrzymuje
Choroba niedokrwienna serca