Na szczęście ta poważna reakcja o podłożu alergicznym zdarza się rzadko, nawet u osób cierpiących na gorączkę sienną. Niemniej u tych właśnie osób wstrząs przydarza się częściej niż u ludzi, którzy są wolni od reakcji alergicznych.

Histamina jest substancją o dużej aktywności. Kiedy dociera do komórek gruczołów śluzowych i do niewielkich gruczołów, które produkują wodnistą wydzielinę, powoduje wzmożenie tempa procesów wydzielniczych. Gdy dociera do naczyń krwionośnych w śluzówce nosa, powoduje ich rozszerzenie, w rezultacie czego cały obszar zostaje silnie ukrwiony. Gdy wchodzi z kontakt z mięśniami gładkimi, otaczającymi kanały oddechowe w płucach (oskrzeliki), powoduje skurcz tych mięśni, w następstwie czego oskrzeliki ulegają zwężeniu, a to skutkuje trudnością w oddychaniu.

Działanie histaminy ogranicza się w głównej mierze do rejonu, w którym substancja ta zostaje uwolniona z wnętrza granulek komórek tucznych. Jeśli jednak dojdzie do uwolnienia dużej ilości, histamina może przedostać się do krwiobiegu, a wtedy efekt jej działania dotyka całego organizmu. Takie przypadki mogą być niebezpieczne, gdyż oddziaływanie jest bardzo rozległe. Rozszerzenie wszystkich naczyń krwionośnych powoduje znaczny spadek ciśnienia krwi; bardzo groźny może być też wpływ na płuca. Sytuację taką nazywamy wstrząsem anafilaktycznym. Niejednokrotnie bywa on śmiertelny-być może słyszałeś o przypadkach zgonu osób w następstwie pojedynczego użądlenia przez pszczołę (osoba, która ułega wstrząsowi, musiała oczywiście wcześniej zostać uczulona przez poprzednie użądlenie, a ponadto w jej organizmie muszą nagromadzić się duże ilości IgE).

Osoby, u których szybko wytwarzają się immunoglobuliny IgE, są bardziej narażone na tę rzadką przypadłość i powinny zdawać sobie z tego sprawę. Jest to szczególne ważne w przypadku, gdy wystąpiły już u nich wcześniej reakcje o charakterze wstrząsu anafilaktycznego. Mógł być on spowodowany np. zażyciem leków takich jak penicylina lub aspiryna, użądleniem owadów, niefachowo przeprowadzonymi próbami odczulenia  albo w innych okolicznościach, w których alergen spowodował uwolnienie dużej ilości histaminy i jej przedostanie się do całego organizmu.
Poza dramatycznym spadkiem ciśnienia krwi w przypadku wstrząsu anafilaktycznego pojawia się jeszcze większe zagrożenie. Szczególnie podatne na obrzmienie są miękkie tkanki wyścielające krtań. Jeśli do niego dojdzie, drogi oddechowe mogą ulec całkowitemu zatkaniua jest to stan najwyższego zagrożenia. Człowiekowi z zamkniętymi drogami oddechowymi pozostają tylko minuty życia.

Ratowanie w takiej sytuacji polega na wstrzyknięciu adrenaliny i antyhistaminy oraz, w najbardziej ciężkich przypadkach, dożylnego wprowadzenia leku steroidowego. Często też konieczne jest otwarcie tchawicy przez jej nacięcie. Zabieg taki nosi nazwę tracheotomii. Być może brzmi to drastycznie, ale bywają sytuacje tak krytyczne, że jest to jedyna szansa uratowania życia. Szyję pacjenta naciąga się i wykonuje się pionowe nacięcie ostrym nożem lub brzytwą w dół bezpośrednio poniżej miejsca, w którym wystaje jabłko Adama. Z chwilą gdy tchawica zostanie otwarta, należy wprowadzić do jej światła jakąś niewielką rurkę - np. obsadkę długopisu -która zapewni drożność naciętego otworu. Przy pomocy tego prostego zabiegu chirurgicznego, przeprowadzonego na miejscu, uratowano życie bardzo wielu ludziom.

Źródło: R.Youngston "Jak radzić sobie z katarem siennym" wyd. Feeria

Czytaj też: "Wstrząs i ciężkie reakcje alergiczne"
                   "Alergia - cóż to takiego?"
                    "Dlaczego alergen uczula?"