21-04-2008 12:08
Na układ krążenia składa się układ krwionośny oraz limfatyczny.
Układ krwionośny
Układ krwionośny to układ złożony z serca oraz naczyń krwionośnych – tętnic, żył oraz naczyń włosowatych, których łączną długość szacuje się na prawie 100 000 km. Jest on układem zamkniętym co oznacza, że krew wprawiana w ruch przez miarową czynność serca przemieszcza się naczyniami, nie rozlewając się w organizmie.
Krew
Krew jest płynną tkanką składającą się z osocza i elementów morfotycznych krwi, a jej ilość w organizmie człowieka szacuje się na około 5 litrów.
Osocze składa się w 90% z wody i w 10% ze składników nieorganicznych i organicznych, z czego najważniejszą rolę pełnią białka wpływające na krzepliwość krwi.
Elementy morfotyczne krwi dzielimy na:
erytrocyty (krwinki czerwone) - powstające w czerwonym szpiku kostnym wypełniającym jamy szpikowe kości. Ich głównym zadaniem jest transport tlenu i dwutlenku węgla za pomocą zawartej w nich hemoglobiny.
leukocyty (krwinki białe) - podobnie jak erytrocyty powstają w szpiku kostnym. Ich zadaniem jest zwalczać zarazki chorobotwórcze, które dostają się do organizmu. Dzielimy je na granulocyty, monocyty i limfocyty.
trombocyty (płytki krwi) - zawierają ferment wywołujący krzepnięcie krwi. Wydzielają go gdy wskutek zranienia ciała znajdą się na powierzchni i zetkną się z powietrzem. Podczas procesu krzepnięcia rozpuszczalne białko (fibrynogen) zamieniane jest na nierozpuszczalne – fibrynę (włóknik).
Serce jest pompą napędzającą cały układ krwionośny. Jest to mięsień stożkowatego kształtu leżący we wnętrzu klatki piersiowej nad przeponą. Otacza go błoniasty worek (osierdzie) wypełniony niewielką ilością płynu, wewnątrz natomiast wyścielone jest warstwą tkanki łącznej zwanej wsierdziem. Składa się z dwóch komór (lewej i prawej), oraz dwóch przedsionków, między którymi znajdują się zastawki zapobiegające cofaniu się krwi (pomiędzy lewą komorą i lewym przedsionkiem znajduje się zastawka dwudzielna zwana również mitralną, pomiędzy prawą komorą i prawym przedsionkiem - zastawka trójdzielna).
Tętnice odprowadzają krew od serca. Są zbudowane z grubej warstwy mięśniowej i sprężystych włókien co zwiększa ich wytrzymałość na duże ciśnienie krwi nadawane przez skurcze mięśnia sercowego Z prawej komory serca wychodzi tętnica płucna, z lewej – aorta. Aorta jest potężną tętnicą, która po wyjściu z komory zatacza łuk w lewo a następnie biegnie wzdłuż kręgosłupa. Od niej odchodzą kolejne tętnice, które oddalając się od serca stają się coraz węższe i cieńsze, przechodząc ostatecznie w naczynia włosowate.
Naczynia włosowate zbudowane są jedynie z cienkiej warstwy śródbłonka. Dzięki temu możliwa jest sprawna wymiana substancji pomiędzy krwią a komórkami ciała, czemu sprzyja bardzo niskie ciśnienie krwi – krew w naczyniach włosowatych niemal staje w miejscu.Naczynia włosowate łączą się następnie w coraz grubsze rurki żylne, którymi krew płynie z powrotem ku sercu.
Budowa żył jest inna niż budowa tętnic. Ich ścianki są cienkie i delikatne, a wewnątrz w pewnych odstępach, rozmieszczone są zastawki żylne uniemożliwiające cofanie się krwi do naczyń włosowatych i pozwalające płynąć jej w kierunku serca. Do prawego przedsionka wlewają krew dwie wielkie żyły główne (o średnicy około 25mm), natomiast do lewego - żyły płucne.
Od schematu przepływu krwi przez naczynia krwionośne występują dwa wyjątki. Jest to krążenie wrotne: krew z naczyń włosowatych oplatających jelita trafia do żyły wrotnej, która następnie wchodzi do wątroby i znowu przechodzi w naczynia włosowate oraz połączenie naczyniowe w nerkach - tętniczki doprowadzające krew do ciałek nerkowych rozpadają się na sieć naczyń włosowatych, które ponownie przechodzą w tętniczki (tzw. sieć dziwna).
Rola i znaczenie dużego i małego obiegu krwi.
Duży obieg krwi rozpoczyna się w lewej komorze serca i kończy w prawym przedsionku serca po rozprowadzeniu krwi po całym organizmie. Najistotniejszym zadaniem dużego obiegu krwi jest dostarczenie tkankom substancji odżywczych i tlenu oraz odebranie od nich produktów powstałych podczas przemiany materii.
Mały obieg krwi, rozpoczyna się w prawej komorze serca i kończy w lewym przedsionku po dokonanej wymianie gazowej w płucach. Krew powracająca z dużego obiegu krwi jest bogata w substancje odżywcze i uwolniona od szkodliwych składników i produktów przemiany materii. Jest jednak uboga w tlen i zawiera nadmierną ilość dwutlenku węgla. Zachodzi więc konieczność uzupełnienia braków tlenu i pozbycia się dwutlenku węgla. Rolę tą spełnia mały obieg krwi czyli obieg płucny.
Układ limfatyczny
Układ limfatyczny (układ chłonny) tworzą naczynia limfatyczne podobne do żył. Wypełnia je limfa (chłonka) oraz tkanka chłonna zawierająca liczne limfocyty.
Tkanka chłonna zbija się w niewielkie grudki współtworząc węzły chłonne, migdałki podniebienne, grasicę i śledzionę. Limfa natomiast powstaje jako przesącz z naczyń włosowatych i komórek. Następnie dostaje się do drobnych naczyń limfatycznych gęsto oplatających całe ciało. Dalej naczynia limfatyczne przechodzą w większe, a te odprowadzają limfę do węzłów chłonnych, gdzie jest filtrowana. Tak oczyszczona chłonka odprowadzana jest ponownie do układu krwionośnego przewodami limfatycznymi.
Limfa w przeciwieństwie do krwi krążącej w zamkniętym układzie krwionośnym, rozlana jest wśród tkanek ciała, wypełnia przestrzenie międzykomórkowe i naczynia limfatyczne. Ilość limfy w organizmie dorosłego człowieka wynosi około 15 litrów.
12-10-2011 11:39
Skóra w różnych rejonach ciała znacząco różni się grubością. Na powiekach ma zaledwie pół milimetra, podczas gdy na podeszwach stóp...
więcej23-11-2010 09:11
Mięśnie tułowia pełnią wiele ważnych funkcji. Nie tylko podtrzymują one całą konstrukcję ciała, ale także umożliwiają Ci poruszanie kończynami, pozwalają na...
więcej19-11-2010 10:37
Ślizgowa teoria skurczu opisuje działanie mięśnia. Zastanawiasz się, dlaczego mówi ona coś o ślizganiu? Bardzo dobrze, ciekawość to pierwszy stopień do wiedzy.
więcej