Każdy człowiek od pierwszej chwili swojego życia aż do śmierci oddycha bez przerwy. Jest to podstawowa czynność utrzymująca funkcjonowanie organizmu. Podczas oddychania pobierany jest z powietrza tlen a oddawany dwutlenek węgla.

Budowa układu oddechowego

Układ oddechowy składa się z:dróg oddechowych (jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela) oraz właściwego narządu oddechowego (płuca).

• Nos (łac. nasus) i jama nosowa (łac. cavum nasi) - oczyszcza, nawilża i ogrzewa wdychane powietrze, dzięki silnie ukrwionej i pokrytej rzęskami śluzówce. Dzięki temu powietrze zostaje oczyszczone z ewentualnych drażniących zanieczyszczeń i ogrzane, przed dotarciem do płuc.


• Gardło (łac. pharynx) – krzyżują się tu drogi oddechowe i pokarmowe. Ściany gardła zbudowane są z mięśni. Jego długość u dorosłego człowieka wynosi średnio 12-13cm.


• Krtań (łac. larynx) – narząd ten jest złożonym zespołem chrząstek, wiązadeł i mięśni umożliwiających wydawanie dźwięków. Wejście do krtani ograniczone jest nagłośnią. Niżej w najwęższej części krtani, znajdują się fałdy głosowe potocznie nazywane strunami głosowymi.


• Tchawica (łac. trachea) – czyli sprężysta rura, zbudowana z podkowiastych chrząstek zwróconych łukami ku przodowi, a z tyłu otwartych. Z tyłu, gdzie tchawica sąsiaduje z przełykiem, nie ma twardej chrząstki. Znajduje się tam elastyczna błona poddająca się uciskowi. Dzięki temu pokarm przesuwa się gładko przez przełyk. Tchawicę dzielimy na dwa odcinki: piersiowy i szyjny. Długość tchawicy wynosi około 10-12cm. W klatce piersiowej, tchawica rozgałęzia się na dwa oskrzela główne.


• Oskrzela (łac. bronchi) – budową przypominają tchawicę: ich ściana zawiera elementy chrzęstne i mięśniowe. Oskrzela główne rozgałęziają się na oskrzela płatowe, te zaś na segmentowe, które z kolei ulegają dalszym rozgałęzieniom aż do najdrobniejszych oskrzelików oddechowych.

Płuca (łac. pulmones) są pęcherzykowatymi narządami o płatowej budowie: w płucu prawym wyróżnia się trzy płaty, w płucu lewym – dwa. W płucach człowieka nie ma wolnej jamy. Całą przestrzeń wewnętrzną wypełniają mikroskopijnej wielkości pęcherzyki, których jest około 300-400 milionów. Ścianki pęcherzyków płucnych są zbudowane z cienkiego nabłonka, który z łatwością przepuszcza gazy. Oprócz tego pęcherzyki otacza niezwykle rozbudowana sieć naczyń włosowatych.

Wentylacja płuc polega na rytmicznych wdechach i wydechach. Wymianę powietrza w płucach powodują ruchy ssąco-tłoczące klatki piersiowej. Skurcz mięśni oddechowych: przepony i mięśni międzyżebrowych powoduje rozciągnięcie klatki piersiowej we wszystkich możliwych kierunkach. Efektem tego jest zwiększenie objętości płuc i wytworzenie podciśnienia zasysającego powietrze (wdech). Wydech natomiast jest aktem biernym. Rozluźnienie mięśni powoduje, że powiększona klatka piersiowa jak również i płuca, powracają do pierwotnych rozmiarów.

Płuca dorosłego człowieka mogą pomieścić około 5litrów powietrza – jest to tak zwana objętość całkowita pojemności płuc. Objętość oddechowa: to ilość wdychanego i wydychanego powietrza podczas spokojnego oddychania (około 0,5litra). Pogłębiając wdech można pobrać kolejne 2,5 litra powietrza – to objętość uzupełniająca. Pogłębienie wydechu pozwala na usunięcie 1,2 litra (objętość zapasowa). Między stanem najgłębszego wdechu i wydechu każdorazowo zachodzi wymiana około 4,2 litra powietrza. Jest to pojemność życiowa płuc.