Kasze królowały na polskich stołach do 1683r., dokąd to Jan III Sobieski nie powrócił z odsieczy wiedeńskiej, przywożąc ze sobą ziemniaka. Ziemniak przez kilka lat traktowany był jako roślina ozdobna, dopiero po pewnym czasie zaczął być uprawiany na masowa skalę. Wyparł wtedy z jadłospisu kasze i już w XIX wieku stał się podstawą pożywienia Polaków.

A szkoda, bo kasza, ze względu na swoje wartości odżywcze i właściwości oczyszczające, zasługuje na wyższe miejsce w naszym menu.

Dlaczego kasze są zdrowe?

Najprostsza odpowiedź na to pytanie brzmi: bo zachowują wszystkie właściwości odżywcze ziaren i nasion, z których pochodzą. Na kasze przeznacza się ziarna poszczególnych roślin, ziarna te są czyszczone, polerowane a czasem rozdrabniane. Ponieważ dalej ich się nie przetwarza, kasze zawierają wszystkie witaminy i minerały ziaren, z których powstały. Są to witaminy z grupy B, B1, B2, B6, witamina E i PP, kwas foliowy oraz składniki mineralne: potas, fosfor, magnez, żelazo cynk, mangan, wapń i krzem.

Kasze są źródłem białka roślinnego, nie mają jednak w swoim składzie dwóch ważnych aminokwasów-lizyny i tryptofanu, których organizm nie umie wytworzyć, dlatego kasze należy jeść w towarzystwie białka zwierzęcego: mięsa lub mleka.

Kasze to również bogactwo błonnika, który jest niezbędny do prawidłowej pracy układu pokarmowego, oraz skrobi, która w organizmie rozkłada się na glukozę niezbędną do funkcjonowania wszystkich komórek. 10 dkg. kaszy zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na węglowodany.

Dla każdego?

Ze zdrowotnych właściwości kasz na pierwszym miejscu stawia się ich lekkostrawność. Kasze ugotowane na sypko, bez dodatku tłuszczu, nie podrażniają i nie obciążają żołądka, a rozgotowane są baza do przyrządzania kleików. Najcenniejszym składnikiem kasz jest błonnik. Zapewnia on prawidłową pracę układu pokarmowego, poprawia perystaltykę jelit, działa jak naturalny środek przeczyszczający.
Spożywanie kasz w dużej ilości zapobiega tworzeniu się polipów w jelicie grubym, a co za tym idzie zmniejsz ryzyko powstawania nowotworów tego narządu. Kasze polecane są osobom cierpiącym na zaparcia.

Kasze powinni również polubić i wprowadzić do swojego jadłospisu nadciśnieniowcy, ponieważ mają one dużo potasu obniżającego nadciśnienie, a mało sodu, który cisnienie podwyższa. Kasze są również cenne dla osób mających skłonność do anemii oraz diabetycy.

Niestety kasze nie są równie zdrowe dla wszystkich. To co jednym pomaga, innym może zaszkodzić. Ze względu na zawartość fosforu, siarki i chloru kasze nie będą służyły osobom z wrzodami żołądka lub dwunastnicy, cierpiącym na zgagę czy też refluks żołądkowo-przełykowy. Kasz nie powinny również jadać osoby w trakcie leczenia nowotworów, w stanie wycieńczenia lub z wysoką gorączką. Grube, nieprzetwarzane kasze podrażniają błonę śluzową jelita, utrudniając wchłanianie białka, które jest niezbędne do regeneracji organizmu.

Najbardziej popularne gatunki

Kasza jaglana - pozyskiwana jest z prosa, jest łatwo strawna i odżywcza. To bardzo bogate źródło witamin z grupy B, witaminy E, magnezu, potasu, fosforu, manganu, cynku i żelaza. Kasza jaglana jest naprawdę bogatym magazynem składników mineralnych, zawiera więcej soli mineralnych niż pszenica, żyto lub jęczmień. Zawiera lecytynę oraz nieczęsto występującą w jedzeniu krzemionkę, która pozytywnie wpływa na funkcjonowanie stawów. Jest nie tylko zdrowa, ale też umiejętnie przyrządzona, dzięki swym niepowtarzalnym walorom smakowym, może urozmaicić posiłki.

Kasza jęczmienna - otrzymuje się ją z jęczmienia. W zależności od stopnia rozdrobnienia można ja kupić jako pęczak lub kaszę perłową. Jest cennym źródłem witaminy PP, która ma duży wpływ na kondycję skóry. Wysoka zawartość witamin z grupy B ułatwia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego oraz wpływa na stan i kondycję włosów. Największą zaletą kasz jęczmiennych jest bogactwo rozpuszczalnego białka, który przyczynia się do obniżenia cholesterolu we krwi. To tradycyjny składnik krupników.

Kasza gryczana - powstaje z ziaren gryki, które najpierw są łuskane, a potem prażone. Charakteryzuje się dużą zawartością białka, kwasu foliowego, tłuszczu, składników mineralnych oraz witamin z grupy B i witaminę PP. Zawiera związki mineralne: wapnia, żelaza, cynku, fosforu, potasu i miedzi. Nie zawiera glutenu. Kasza gryczana stanowi doskonały dodatek do obiadów i dań gorących, podana z sosem i surówkami stanowi pełnowartościowy, bogaty w witaminy i składniki mineralne posiłek.

Kasza jaglana gruboziarnista - pozyskiwana z ziaren prosa. Ma mało skrobi a dużo białka, witaminy z grupy B, żelaza i miedzi. Nie zawiera glutenu. Pod względem wartości odżywczych dorównuje najzdrowszej kaszy gryczanej, gdyż nie podlega żadnej obróbce oprócz polerowania. Ze względu na swój skład polecana jest osobom cierpiącym na niedokrwistość i alergikom.

Kasza kukurydziana - otrzymywana jest z oczyszczonych i rozdrobnionych ziaren kukurydzy.Zawiera:sód,potas,magnez,mangan,żelazo,miedz,fosfor,niektóre witaminy z grupy B oraz witaminę C. Białko w niej zawarte nie jest zbyt wartościowe, ale posiada inna zaletę-nie wywołuje reakcji alergicznych. Jest wykorzystywana w wielu kuchniach świata.

Kasza kuskus - (inaczej grysik pszenny),pozyskiwana jest z pszenicy durum. Jest lekkostrawny, sycący, bogaty w węglowodany. Nie zawiera niestety błonnika oraz ma mało minerałów i witamin. Należy do tradycyjnych potraw kuchni afrykańskiej. W Polsce można najczęściej kupić "kuskus błyskawiczny", który wymaga jedynie zalania wrzątkiem.

Wszystkie kasze są wysokokaloryczne, 100 gramów kaszy to 320-350 kalorii. Pamiętajmy, że kasz nie zastępują płatki śniadaniowe. Zboża wchodzące w ich skład, po wielu obróbkach, ze zbożem niewiele już mają wspólnego.

Anna Ejneberg/linemed.pl

Czytaj też: "Dieta - Poradnik Zdrowia"