• wysokowartościowe, łatwo przyswajalne białko - białko jaja zawiera wszystkie niezbędne do funkcjonowania organizmu aminokwasy m.in. aminokwasy egzogenne czyli takie, których organizm człowieka nie jest sam w stanie wytworzyć
• lecytynę - ze względu na właściwości emulgujące nazywana jest „pogromcą tłuszczu”, zapobiega odkładaniu blaszki miażdżycowej w ścianach naczyń krwionośnych, korzystnie wpływa na wątrobę)
• barwniki - ksantofil i luteinę (ksantofil zapobiega osadzaniu się złogów na ścianach tętnic, luteina chroni oczy przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA i UVB)
• cholinę - cholina jest niezbędna do produkcji związku odpowiadającego za przewodzenie bodźców w systemie nerwowym i mózgu, korzystnie wpływa na samopoczucie
• witaminę A - niezbędna w zapobieganiu tzw. „kurzej ślepocie”, bierze udział w syntezie białek, lipidów oraz hormonów
• witaminę E - witamina młodości, spowalnia proces starzenia komórek, niszczy wolne rodniki)
• witaminę D - zapobiega krzywicy, pobudza wchłanianie wapnia i fosforu
• witaminę B1(tiaminę) - przyspiesza gojenie się ran, zapobiega chorobie Beri-Beri
• witaminę B2/ryboflamina (niezbędna w procesie metabolizmu węglowodanów, bierze udział w odbudowie uszkodzonych tkanek)
• witaminę B3/niacyna (bierze udział w oddychaniu wewnątrzkomórkowym)
• witaminę B5 (podnosi odporność organizmu na infekcje, odpowiada za spalanie węglowodanów i tłuszczy)
• witaminę B6/pirodyksal (bierze udział w gospodarce aminokwasami i białkami)
• witaminę B12 (bierze udział w tworzeniu DNA oraz odpowiada za rozwój komórek)
• fosfor - wzmacnia kości i szkliwo zębów, jest ważnym składnikiem kwasu DNA i RNA
• żelazo - zapobiega anemii, bierze udział w tworzeniu erytrocytów
• cynk - jest mikroelementem niezbędnym dla prawidłowej przemiany materii, korzystnie wpływa na stan skóry, włosów i paznokci
• selen - zapobiega nowotworom, spowalnia proces starzenia się komórek

Czy jajka podnoszą poziom cholesterolu

W latach 70-tych naukowcy ustalili związek pomiędzy chorobami serca a wysokim stężeniem cholesterolu. Lekarze zaczęli masowo ostrzegać przed produktami bogatymi w tłuszcze m.in. żółtkiem jaja, które zawiera dużo cholesterolu. Ostrzeżenia dotyczące spożywania jajek oparto na logicznym, choć błędnym założeniu, że ilość cholesterolu w pokarmie przekłada się bezpośrednio na jego poziom we krwi. Dziś już wiadomo, że dla osób zdrowych (z unormowanym poziomem cholesterolu) ilość jedzonych jaj nie ma z tym nic wspólnego.. Zawartość cholesterolu we krwi zależy od genów, wagi, wieku, płci, aktywności fizycznej oraz stanu zdrowia. Według WHO zdrowe osoby mogą sobie pozwolić nawet na 10 jaj tygodniowo (łącznie z tymi zawartymi w ciastach, kotletach i makaronie). Prawdą jest, że żółtko jaja zawiera znaczną ilość tłuszczu, jednak większość to tłuszcze nienasycone o działaniu przeciwmiażdżycowym. Również zawarta w żółtku lecytyna wpływa na obniżenie poziomu tłuszczu w organizmie oraz wspomaga pracę wątroby.

Kurze czy przepiórcze?

Jaja przepiórcze nie różnią się wartością odżywczą od jaj kurzych. Mają za to ogromne walory smakowe i efektownie się prezentują. Aby zastąpić jajko kurze należy zjeść 4 przepiórcze. Jaja przepiórcze polecane są osobom z alergią na białko jaja kurzego. Coraz większą popularnością cieszą się również jaja strusie. Są dziesięciokrotnie większe od jaja kurzego. W jajach strusich ilość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych przewyższająca ilość szkodliwego tłuszczu została doceniona w dietetyce. Niestety wciąż trudno kupić jaja strusie w sklepach, najlepiej udać się na fermę strusi i tam spróbować nabyć ten cenny produkt. Jaja kacze i gęsie ze względu na oleisty smak wykorzystywane są tylko do pieczenia lub smażenia jako składnik innych potraw.

Jajko w kulturze

Według religii chrześcijańskiej jajko jest symbolem życia. Również w innych kulturach jaja wiązano z odradzającym się życiem, kultem słońca - które wiosną budzi do życia przyrodę, nieskończonością, płodnością. Zwyczaj dekorowania jaj znany był już w starożytności. Pierwsze pisanki pochodzą z Asyrii i liczą sobie ponad 5 tysięcy lat. Późniejsze pochodzą z Egiptu, Persji, Rzymu i Chin. Do Europy zwyczaj zdobienia skorupki jaja przynieśli prawdopodobnie Persowie.

Z jajem związanych jest wiele mitów o powstaniu świata. Starofiński epos narodowy „Kalewala", przedstawia powstanie z jaja całego świata. Z górnej połówki jajka miało powstać niebo, dolna miała być prapoczątkiem ziemi, z żółtka wykształciło się słońce, a białko dało początek księżycowi. Jajo jest jednocześnie symbolem wieczności, nieśmiertelności i nieprzemijalności istoty ludzkiej. Wierzenie to objawiło się w obyczajach niektórych narodów, na przykład we wkładaniu do grobu razem ze zmarłym jednego jajka. Postępowanie takie wyrażało wiarę w to, że śmierć jest jedynie przemianą, wraz z którą zaczyna się nowe życie duszy człowieka. Inny obyczaj, wynikający z tej samej wiary, kazał przyjaciołom odwiedzającym nowo narodzoną istotę włożyć jej do kołyski jajo. Było to znakiem, że i tutaj miała miejsce fascynująca przemiana - rozpoczął się nowy rodzaj istnienia.

W Polsce, gdy po raz pierwszy wyprowadzano bydło w pole, na progu stajni kładziono jajko, które potem oddawano komuś biednemu z prośbą o modlitwę, by bydło dobrze się chowało, a krowy dawały dużo mleka. Gdy budowano dom, w każdy jego narożnik kładziono jajko na szczęście. Gdy wznoszono budowle murowane, do zaprawy wapiennej dodawano jajka, które cementowały zaprawę.

Chrześcijańska tradycja święcenia jaj wytworzyła się w średniowieczu, w środowiskach klasztornych, w czasach, gdy surowe reguły postu zabraniały spożywania nawet jaj. Poświęcenie mnichów miało zapobiec chorobie, a także wyjednać błogosławieństwo dla duszy i ciała.

Katarzyna Zagórska/linemed.pl

Czytaj też: "Dieta Poradnik -Zdrowia"