Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) to degeneracyjna choroba oczu, która zagraża szczególnie osobom po 50. roku życia. Jest schorzeniem cywilizacyjnym, które nieleczone prowadzi do nieodwracalnej utraty wzroku. Przyczyny AMD nie zostały jeszcze dokładnie poznane. Wiadomo jednak, że powstawanie wysiękowej (tzw. mokrej) postaci choroby związane jest ze wzrostem nowych, patologicznych naczyń krwionośnych (tzw. angiogenezą).
W celu poprawy świadomości społeczeństwa, a w szczególności osób najbardziej zagrożonych chorobą, na Uniwersytetach Trzeciego Wieku trwa cykl wykładów edukacyjnych. Wykłady są prowadzone przez lekarzy okulistów – ekspertów zajmujących się diagnostyką i leczeniem AMD w Polsce.

,,AMD jest główną przyczyną nieodwracalnej utraty wzroku w krajach rozwiniętych, do których aspirujemy zaliczać również Polskę. Skala problemu narasta, ale na szczęście wkroczyliśmy w etap terapii wysiękowego AMD, w którym jesteśmy w stanie pomóc pewnej grupie pacjentów. Pozostaje jednak spełnić kilka zasadniczych warunków aby osiągnąć sukces terapeutyczny: wczesna diagnoza - trafne rozpoznanie oraz szybkie skierowanie do odpowiedniego ośrodka i tam rozpoczęcie właściwej terapii. Dlatego chciałbym podkreślić kolejny raz, że każdy pacjent po 50 r. ż. powinien mieć przynajmniej raz w roku dokładnie zbadane dno oka! Jest to pierwszy krok do pokonania tej choroby” - podkreśla dr n. med. Małgorzata Figurska.

Wysiękowa (mokra) postać AMD jest najczęstszą przyczyną utraty widzenia centralnego oraz praktycznej ślepoty u osób powyżej 50-ego roku życia. Choroba często postępuje szybko
i  charakteryzuje się gwałtownym spadkiem ostrości wzroku w chorym oku – może to nastąpić
w czasie krótszym niż rok (niektóre dowody wskazują, że w skrajnych wypadkach nawet
w okresie kilku tygodni). Utrata prawidłowego widzenia w przebiegu AMD, osobom dotkniętym tym schorzeniem utrudnia samodzielne funkcjonowanie, zwiększając ich uzależnienie od członków rodziny lub osób z pomocy społecznej. W przypadku tej choroby niezmiernie ważne jest jej wczesne wykrycie – daje to możliwość rozpoczęcia skutecznego leczenia. Liczba osób chorych na AMD zwiększa się, co jest konsekwencją rosnącej średniej długości życia. W Polsce każdego roku notowanych jest kilka tysięcy nowych przypadków wysiękowej (mokrej) postaci AMD.

Ponieważ wiele czynników powstawania AMD nie może być modyfikowanych (np. wiek czy kolor tęczówki), regularne badania oczu mają zasadnicze znaczenie dla wczesnego wykrywania AMD. Wczesne wykrycie choroby pozwala na zastosowanie u chorych właściwego leczenia. Eksperci rekomendują, aby po ukończeniu 50. roku życia badać dno oka regularnie. Należy jednak pamiętać, że u osób z grupy ryzyka badania powinny być wykonane wcześniej. W szczególności dotyczy to osób, u których AMD występowało w rodzinie, a także u których zauważalne są zmiany w widzeniu (np. charakterystyczne dla choroby krzywienie się linii prostych).

Wykłady edukacyjne z tematyki AMD na Uniwersytetach Trzeciego Wieku mają umożliwić osobom starszym spotkanie z lekarzami specjalistami, przełamać ich strach przed wizytą u okulisty i zachęcić do wykonywania regularnych badań okulistycznych (takich jak test Amslera
oraz badanie dna oka), a także zwiększeniu wiedzy na temat możliwości profilaktyki, diagnostyki i leczenia tej choroby.

Zaproszeni eksperci odpowiedzą na najbardziej nurtujące pytania słuchaczy. Każdy uczestnik otrzyma pakiet materiałów edukacyjnych dotyczących AMD oraz test Amslera, który umożliwia wykrycie pierwszych objawów choroby, takich jak: brak wyraźnego obrazu w centrum pola widzenia, czy krzywienie się linii prostych.
Kolejne spotkanie z tego cyklu odbędzie się 8 marca na Bródnowskim Uniwersytecie Trzeciego Wieku, a poprowadzi je dr n. med. Małgorzata Figurska. Początek wykładu o godz. 12:15.

Więcej informacji o AMD, jej profilaktyce, diagnostyce oraz dostępnych metodach terapeutycznych znajduje się na stronie internetowej www.forumAMD.pl.Partnerem wykładów jest firma Novartis.

Leczenie AMD w Polsce:

W przypadku suchej postaci AMD lekarze nie mają dotąd innych metod, niż profilaktyka. Trwają prace nad rolą poszczególnych genów w rozwoju choroby, jak również badania nad procesami zapalnymi i procesami utleniania mogącymi prowadzić do rozwoju AMD.

W przypadku wysiękowego AMD obecnie dostępne są 3 zarejestrowane leki w leczeniu wysiękowego AMD:
 
* 2 preparaty przeciwko różnym typom czynnika wzrostu śródbłonka naczyń A
(anty-VEGF - A). Są podawane w postaci zastrzyków (iniekcji) do wnętrza oka co kilka tygodni. Ich skuteczność i bezpieczeństwo zostało przebadane w dużych badaniach klinicznych.
oraz

* lek zamykający naczynia krwionośne stosowany w terapii fotodynamicznej. Jest to metoda, w której stosuje się zimny laser w połączeniu z podawanym dożylnie lekiem.

Stosowane są również leki, które nie są dopuszczone do leczenia AMD. Są to leki, które są przebadane i przeznaczone do leczenia innych schorzeniach. Nie były badane w ramach dużych badań klinicznych w leczeniu AMD. Bez przeprowadzenia dużych badań klinicznych nie można stwierdzić jaka jest ich skuteczność i bezpieczeństwo.

O Uniwersytetach Trzeciego Wieku

Obecnie w Polsce działa blisko 249 Uniwersytetów Trzeciego Wieku, które łącznie zrzeszają 25 tysięcy słuchaczy. Najliczniejszą grupą słuchaczy może się poszczycić UTW z Krakowa, w którym liczba słuchaczy wynosi ponad 1800.

Cele UTW:

* upowszechnianie inicjatyw edukacyjnych,

* aktywizacja intelektualna, psychiczna, społeczna i fizyczna osób starszych

* poszerzanie wiedzy i umiejętności seniorów,

* ułatwianie kontaktów z instytucjami takimi jak służba zdrowia, ośrodki kultury, ośrodkami rehabilitacyjnymi i innymi,

* angażowanie słuchaczy w aktywność na rzecz otaczającego ich środowiska,

* podtrzymywanie więzi społecznych i komunikacji międzyludzkiej wśród seniorów.