Muzyka jest czynnikiem działającym na wielu poziomach, w istotny sposób wpływającym na nastrój i łagodzącym stresy. Wielu specjalistów twierdzi, że głównym elementem muzyki działającym uspokajająco jest rytm, choć możemy sobie tego w pełni nie uświadamiać. W uzasadnieniu tego poglądu podaje się fakt, że w życiu płodowym słyszymy stale tętno matki.
Na muzykę o charakterze typowo kojącym uczymy się reagować w późniejszym życiu, kojarząc ją być może z bezpiecznym, relaksującym i dającym ochronę środowiskiem.

Szczegółowe badania reakcji fizjologicznych organizmu ludzkiego na różne rodzaje muzyki przyniosły wiele nieoczekiwanych wyników. Wiele nagrań tak zwanej muzyki medytacyjnej lub relaksacyjnej wywoływało modyfikacje fal mózgowych EEG równie niekorzystne jak muzyka hardrockowa i heavymetalowa. Jednocześnie okazało się, że wybitnie kojące działanie mają nagrania etnicznej muzyki celtyckiej oraz pochodzącej z kultur rdzennych Amerykanów, podobnie jak muzyka zawierająca głośne bicie w bębny i swobodne improwizacje fletowe. Najbardziej szokującym odkryciem było to, że każda muzyka słuchana na żywo — nawet daleka od artystycznej doskonałości i wykonywana niezbyt głośno — miała wpływ korzystny. Kiedy badane osoby słuchały odpowiednich dla siebie dźwięków, dokonywała się w ich mózgach intensywna synchronizacja półkul mózgowych lewej i prawej, a w miejsce ostrych wzorców napięcia pojawiała się bardziej wygładzona postać sinusoidalna fal o znacznie mniejszych skokach chwilowych wartości napięcia. Szczególnie korzystny wpływ na funkcje mózgu miała muzyka tworzona lub wykonywana przez badane osoby.

Jednym z wielu antystresowych efektów działania muzyki jest pogłębienie oddechu występujące, gdy skupiamy uwagę na konkretnym utworze. Podnosi się również poziom serotoniny w mózgu, akcja serca ulega zwolnieniu i wzrasta wewnętrzna temperatura ciała. Wszystkie te objawy charakteryzują typowe reakcje relaksacyjne. Muzyka w tle obniża poziom stresu, nawet gdy słuchająca jej osoba nie uświadamia sobie, że ją słyszy. Dlatego właśnie nadaje się muzykę w windach i systemach telefonicznych. Stwierdzono, że muzyka obniża poziom niepokoju oraz podnosi próg bólu podczas zabiegów medycznych, w związku z czym słuchawki są dzisiaj powszechnym elementem wyposażenia gabinetów stomatologicznych. Również linie lotnicze oferują pasażerom szeroki wybór utworów muzycznych w celu odwrócenia uwagi od niepokoju związanego z lataniem.

Oto kilka zaleceń pozwalających stworzyć własny program muzykoterapii. Pamiętajmy o tym, że mamy bardzo różne gusty muzyczne i żaden konkretny rodzaj muzyki nie będzie działał terapeutycznie na wszystkich. Musimy tu dokonać indywidualnego wyboru.

* W celu doraźnego rozładowania stresu spróbujmy dwudziestominutowej „kąpieli dźwiękowej". Włączmy przyjemną, relaksującą muzykę i połóżmy się wygodnie w pobliżu głośników na podłodze lub leżance. Dla lepszej koncentracji i uniknięcia zakłóceń możemy użyć słuchawek.

* Wybierzmy muzykę o powolnym rytmie — wolniejszym od naturalnego tętna. Większość ludzi reaguje bardzo dobrze na muzykę zawierającą powtarzające się wzorce rytmiczne.

* Słuchając muzyki, wyobraźmy sobie, że przepływa ona przez nas, wypłukując wszelkie frustracje i stresy nagromadzone w ciągu dnia. Koncentrujmy uwagę na oddechu, pozwalając sobie na jego pogłębienie i spowolnienie. Zwróćmy szczególną uwagę na pauzy — chwile ciszy pomiędzy frazami (odwodzi to od analizowania przebiegów muzycznych, dzięki czemu uzyskujemy pełniejsze odprężenie).

* Jeśli czujemy potrzebę doładowania i pobudzenia energetycznego z powodu zmęczenia i wyczerpania, wybierzmy utwory utrzymane w szybszym tempie i żywszym rytmie — takie, przy których można tańczyć lub wybijać metrum stopą.

* Znajomość utworu zazwyczaj sprzyja uspokojeniu, warto więc w celach relaksacyjnych słuchać kompozycji, które dobrze znamy.

* Spróbujmy łączyć ćwiczenia fizyczne i wizualizacyjne z muzyką. Energiczny , marsz można połączyć ze słuchaniem muzyki z walkmana. Starajmy się przy tym koordynować oddech z rytmem nagrania. Pomaga w tym nucenie lub podśpiewywanie. Pozwólmy się muzyce przenieść mentalnie w dowolne miejsce, które kojarzy nam się przyjemnie i relaksująco.

* Wybitnie odprężającą praktyką jest słuchanie odgłosów dzikiej przyrody, takich jak szum oceanicznego przyboju, szata dźwiękowa gęstego lasu, brzęczenie pszczół lub innych owadów, szum wiatru w trawach i liściach drzew, śpiewy ptaków, odgłos płynącego po kamieniach potoku lub szum deszczu padającego na bujną roślinność tropikalnej dżungli. Jeżeli nie mamy czasu i/lub możliwości, by doświadczać tych wrażeń dźwiękowych w naturze, możemy posłużyć się dostępnymi w sklepach nagraniami na płytach kompaktowych.

Źródło: J.Gardner,A.H.Bell "Jak pokonać lęki i fobie" wyd."Świat Książki"

Czytaj też: "Każde dziecko zasługuje na piosenkę"