Świętokrzyskie to piękno, natura i spokój. Są to idealne miejsce do odpoczynku i oderwania się od codzienności. Główną atrakcją regionu są pasma Gór Świętokrzyskich.. Niepowtarzalne łagodne kształty góry te zawdzięczają działającej przez wiele milionów lat sile wody, deszczy, śniegów i lodu.
Góry Świętokrzyskie są chętnie odwiedzane przez turytów. Znajduje się tu niezwykła rozmaitość skał, różnorodne formy terenu, tajemnicze ruiny zamków, liczne zabytki bogatej przeszłości oraz ginące już lasy modrzewiowo jodłowe.
Nazwa regionu związana jest z klasztorem pobenedyktyńskim usytuowanym na drugiej pod względem wysokości kulminacji w Górach Świętokrzyskich zwanej dawniej Łysą Górą, bądź Łyścem. Przechowywane w nim relikwie drzewa Krzyża Świętego dały początkowo nazwę klasztorowi - Klasztor Świętego Krzyża, a następnie najbliższemu otoczeniu. Z kolei nazwa przenosi się na wzniesiony przez ruchy górotwórcze ruchy teren. Łysa Góra – w dawnych wiekach zwana Łyścem – druga, co do wysokości W Górach Świętokrzyskich, dotąd pozostaje owiana mgłą tajemniczości. Za czasów pogańskich - jak podaje Jan długosz – stała na niej świątynia trzech bożków: Łady, Body i Lela, nazywanych również Świstem, Poświstem i Pogodą.
W Starożytności chętnie obierano górujące nad okolicą wzniesienia jako miejsce oddawania czci bogom. Słowianie również mieli Świątynie na wzgórzach. Jednym z nich była Łysa Góra, według Długosza „...prawie zawsze zimnem skrzepła, często zamglona lub sypiąca śniegiem albo deszczem”. Lud z dalekich stron schodził się tu tłumnie, aby modląc się i składając ofiary oddawać cześć starym bogom.
Kroniki podają, że w czasie kucia skały w pobliżu kościoła na Świętym Krzyżu, znaleziono „bożyszcze węglem osypane”. Napis umieszczony na marmurowej tablicy z 1806 roku, znajdujący się w ścianie kościoła, potwierdza istnienie tam pogańskiej gontyny. Jeszcze za czasów Stanisława Staszica znajdowano w ziemi gliniane urny z prochami zmarłych.
Oprócz świątyni, na szczycie góry stał potężny zamek, którego białe mury błyszczały w słońcu. Mieszkała tam dumna Pani, otoczona liczną, słusznego wzrostu służbą – olbrzymami. Owa Pani pokonała ponoć pod Łysą Górą Aleksandra Wielkiego, a potem uniesiona pychą kazała się czcić jako bogini Diana. Za to zuchwalstwo i niegodziwe rzeczy, które w zamku się działy, gromy roztrzaskały wspaniała budowlę, rozsypując ją w sterty kamieni, do dziś widoczne na gołoborzu. Pod ruinami zamku znalazła śmierć samozwańcza Diana.
Dzisiaj jedynym świadectwem obrzędów pogańskich na Łysej Górze jest kamienny Wał, opasujący szczyt góry, długości blisko dwóch kilometrów. Ten krąg został usypany w VII lub IX w. naszej ery, a może nawet wcześniej.
Najwyższą częścią tych niewielkich, ale interesujących gór jest ciągnące się przez ok.15 km pasmo Łysicy (612m. n.p.m.). Zbudowane jest ono głównie z kwarcytów i łupków kambryjskich. W partiach szczytowych występują gołoborza - zbocza pokryte rumoszem skalnym. Gołoborza powstały w wyniku procesów wietrzenia bardzo odpornych skał w środowisku o dużych amplitudach temperatury. Stoki Łysogór porośnięte są lasem jodłowo-bukowym. Niemal całe pasmo zostało objęte Świętokrzyskim Parkiem Narodowym. Północno-zachodnim przedłużeniem jest Pasmo Masłowskie, z Klonówką (473 m. n.p.m.), a południowo-wschodnim - Pasmo Jeleniowskie ze Szczytniakiem (554 m. n.p.m.).
Równolegle do Łysogór, od północnej strony, przebiega Pasmo Klonowskie z Górą Bukową (406 m. n.p.m.), a od południa Pasmo Dymińskie. Ciekawym i bardzo charakterystycznym elementem są liczne przełomy dopływów Kamiennej i Czarnej Nidy. Najbardziej znanym przełomem jest przełom Lubrzanki. Obszar Gór Świętokrzyskich pokrywa, w przeważającej większości, Puszcza Świętokrzyska.
Miejscem koniecznym do obejrzenia, w Górach Świętokrzyskich jest położona 7 km na południowy-zachód od centrum Kielc najpiękniejsza jaskinia naciekowa w Polsce - Jaskinia Raj. Odkryto ją w 1964 roku, tam też znaleziono ślady człowieka neandertalskiego, szczątki mamuta, niedźwiedzia jaskiniowego i nosorożca włochatego. Jaskinia Raj stanowi rezerwat przyrody.
Interesujące miejsca znajdują się na terenie samych gór: szczyt Łysa Góra ze Świętym Krzyżem , z relikwiami Krzyża Chrystusa, Nowa Słupia z Muzeum Starożytnego Hutnictwa, wieś Św. Katarzyna z Klasztorem Bernardynek.
Region Gór Świętokrzyskkich jest bogaty w złoża mineralne. Dawniej wydobywano tutaj: żelazo, srebro, miedź, ołów. Natomiast obecnie wydobywa się tzw. marmury kieleckie i piaskowce.
Góry Świętokrzyskie są doskonałym miejscem do "wypadów" w okolice. Największym ośrodkiem są Kielce, położone nieco na zachód. Na północy w Wąchocku znajduje się Opactwo Cystersów (zabytek klasy zerowej), w Nietulisku Muzeum Techniki, na wschodzie - Opatów z Kolegiatą Św. Marcina, a na południowym-wschodzie w miejscowości Ujazd - Zamek Krzyżtopór.
CZYTAJ WIĘCEJ :
KIELCE
OPATÓW
